فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٣٦ - عدالت
[١]محاضرات فى اصول الفقه (مسلسل ٤٦) ٤/ ٣٦٤ ـ ٣٦٥ .
عدم نعتى عدم محمولى
عَدُوّ دشمنى
عدول
عُدول: بازگشت از نيّت، رأى يا عملى به نيّت، رأى و يا عملى ديگر/ جمع عدل( عدالت).
بيشترين كاربرد عدول به معناى نخست، عدول از نيّت در اعمال عبادى است كه به معناى صرف نظر كردن در اثناى عمل از نيّت پيشين و ادامه عمل با نيّت جديد است، مانند عدول از نيّت جماعت به فرادا.
از احكام عنوان ياد شده در بابهاى اجتهاد و تقليد، صلات، صوم، اعتكاف و حج سخن گفتهاند.
اجتهاد و تقليد: عدول از مجتهد زنده به مجتهد زنده ديگر، در صورت اعلم بودن مجتهد دوم، جايز، بلكه بنابر قول وجوب تقليد اعلم(اعلم) واجب است.[١] در صورت تساوى دو مجتهد، جواز و عدم جواز عدول، اختلافى است.[٢] برخى ميان مسائلى كه عمل كرده و مسائلى كه عمل نكرده است، تفصيل قائل شده و در فرض اول، عدول را جايز ندانستهاند.[٣]
به قولى، عدول از مجتهد مرده به مجتهد زنده واجب است[٤]( بقا بر تقليد).
بنابر قول به جواز بقا بر تقليد ميّت، در صورت عدول به مجتهد زنده، بازگشت به مجتهد مردهاى كه از او تقليد مىكرده، به گفته جمعى، جايز نيست.[٥]
چنانچه فردى از كسى كه شايستگى فتوا دادن ندارد، تقليد كند و سپس متوجه اين امر شود، واجب است به مجتهد جامع شرايط عدول كند.[٦]
صلات: محور عدول در نماز، عدول از نيّت است كه مصاديق متعددى دارد. مهمترين آنها عبارتاند:
از نماز واجبى به نماز ديگر: عدول از نماز عصر به ظهر براى كسى كه از روى سهو بدون خواندن ظهر مشغول عصر شده