فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٠٩ - عام و خاص
به محض شروع بايد آن را به اتمام رسانيد و نمىتوان آن را رها يا با مبطلى باطل كرد[١٢]( قاعده حرمت ابطال عملعبادى). البته اتمام عمل عبادى مستحب ـ جز در موارد خاص، مانند اعتكاف(اعتكاف) پس از سپرى شدن دو روز آن١٣ و حج و عمره مستحب پس از احرام[١٤]( احرام) ـ واجب نيست.
عبادات مرتد: بر مرتد واجب است پس از توبه، نمازها، بلكه همه عبادتهاى فوت شده، همچون روزه و حج را قضا كند. در اين حكم، تفاوتى ميان مرتد ملى و فطرى نيست[١٥]( ارتداد).
عبادتهاى مستبصر: بر مستبصر، اعاده عبادات انجام داده در دوران ضلالت بر اساس كيش خود، حتى ـ به قول مشهور ـ حج در صورت عدم اخلال به ركن آن واجب نيست، مگر زكات كه دوباره بايد بپردازد[١٦]( استبصار).
عبادتهاى سفيه: سفيه در عبادات محكوم به حكم رشيد است و سفاهت مانع توجه خطابهاى شرع به سفيه نيست. بنابر اين، تمامى عبادات واجب بر رشيد، بر سفيه نيز واجب است. البته در عبادات مالى به جاى سفيه، ولىّ از طرف او مال را پرداخت مىكند. چنان كه در حج، هزينه آن توسط ولىّ سفيه از مال وى برداشته مىشود[١٧](سفاهت).
عبادات كودك: تمرين دادن كودك بر عبادات، همچون نماز و روزه به اندازه توان و تحملش مستحب است. البته در شرعى بودن عبادات كودك مميّز ـ چنان كه گذشت ـ اختلاف است.[١٨]
عبادات برده: واجبات عبادى بدنى، مانند نماز و روزه بر برده همچون آزاد واجب است، مگر برخى از آنها كه جنبه اجتماعى دارند و عدم وجوبشان دليل خاصى دارد، از قبيل نماز جمعه، حج و جهاد.[١٩]واجبات عبادى مالى بر برده واجب نيست؛ بلكه بر مالك او واجب است.[٢٠]
آلات عبادت: مراد، وسايلى است كه در عبادت از آنها استفاده مىشود، مانند مهر و تسبيح در نماز و شمشير و نيزه در جهاد. اكتساب با آلات عبادت به فروختن و غير آن، مكروه و فراهم كردن آنها براى استفاده مستحب است(آلات عبادت).