فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٦٦ - ظلم
ظن به شمار ركعات: ظن به عدد ركعات نماز واجب در حكم يقين است. بنابر اين، احكام شكيات نماز تنها در صورت شك (تساوى دو طرف احتمال) جريان مىيابد و با ظن به يك طرف، طبق آن عمل مىشود و نماز صحيح است.[١٩]
جريان حكم ياد شده در خصوص دو ركعت اول نمازهاى چهار ركعتى و نمازهاى دو و سه ركعتى بنابر نظر مشهور است. برخى قدما در نمازهاى ياد شده، ظن را به شك ملحق كرده و احكام شك را جارى دانستهاند[٢٠](شكيات).
ظن به ماه رمضان: كسى كه تحصيل علم به دخول ماه رمضان برايش ممكن نيست، مانند اسير يا زندانى، بنابر قول مشهور ـ كه بر آن ادعاى اجماع نيز شده است ـ در تشخيص ماه رمضان مىتواند به ظن عمل كند و با عدم امكان تحصيل ظن نيز، يك ماه از سال را به عنوان ماه رمضان روزه مىگيرد[٢١]( حبس).
ظن به وقت افطار و امساك: به قول مشهور، چنانچه روزه دار ـ در فرض دسترس نداشتن به علم ـ ظن به غروب آفتاب داشته باشد، مىتواند افطار كند؛ ليكن در صورت كشف خلاف، در وجوب قضاى روزه بر او، اختلاف است.[٢٢]
همچنين در صورت ترديد و ظن به بقاى شب، چنانچه ـ در فرض دسترس داشتن به علم ـ مشغول خوردن باشد و سپس معلوم شود فجر طلوع كرده بوده، روزهاش باطل و قضاى آن واجب است؛ اما اگر نمىتوانسته وقت را تشخيص دهد، مانند آنكه اسير يا زندانى بوده، روزهاش صحيح است و قضايى بر او واجب نيست.[٢٣]
ظن به بيمارى: بيمار در افطار كردن روزه بر اساس ظن خود عمل مىكند. بنابر اين، چنانچه ـ برحسب آگاهى از حال خويش از طريق تجربه يا اعتماد به كسى كه سخنش ظن آور مىباشد ـ گمان دارد روزه برايش زيان دارد، بايد افطار كند و اگر روزه بگيرد، روزهاش صحيح نيست.[٢٤]
( حسن ظن) ( سوء ظن)