فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٣٧ - طول و عرض بلد
و تيمّم به نيّت خوابيدن و مانند آن، مصداق طهارت نخواهد بود و طهارت شامل آنها نمىشود؛ زيرا هيچ يك از آنها موجب اباحه دخول در نماز نمىشود؛ ليكن اگر طهارت عبارت باشد از وضو، غسل و تيمّمى كه تأثيرگذار در عبادت است؛ چه از جهت اباحه دخول در نماز و چه از جهت حصول كمال، شامل وضوى مجدد نيز مىشود؛ زيرا چنين وضويى موجب كمال طهارت مىگردد و اگر طهارت عبارت باشد از مطلق وضو، غسل و تيمّم، همه مصاديق ياد شده را در بر مىگيرد[١٢]
موضوع مقاله،، طهارت به معناى اعم است كه شامل طهارت از حدث و طهارت از خبث مىشود. طهارت عنوان بابى مستقل از بابهاى مهم و مفصل فقهى است كه از احكام آن به تفصيل در اين باب سخن گفتهاند.
الف. طهارت از حدث.
اقسام: طهارت از حدث دو قسم است: طهارت با آب كه به گونه وضو( وضو) يا غسل( غسل) انجام مىشود. اولى را ـ كه برطرف كننده حدث اصغر است ـ طهارت صغرى و دومى را ـ كه برطرف كننده حدث اكبر است ـ طهارت كبرى مىنامند، و طهارت با خاك كه به گونه تيمّم( تيمّم) صورت مىگيرد و بدل از طهارت صغرى و كبرى است. از اين سه نوع طهارت به «طهارات ثلاث» ياد مىشود. طهارت با آب اصل است و عدول از آن به طهارت با خاك تنها در موارد استثنايى و ضرورت است.[١٣]
حكم تكليفى: طهارت يا واجب است و يا مستحب.
طهارت واجب: طهارت از حدث (با وضو، غسل يا تيمّم) براى به جا آوردن اعمال زير واجب است:
نماز واجب[١٤]جز نماز ميّت[١٥]( نماز ميّت). طواف واجب.[١٦] مسّ نوشتههاى قرآن.[١٧] مسّ نامهاى خداوند تعالى، پيامبر اعظم صلّى اللّه عليه و آله و به قول مشهور، اهل بيت عليهم السّلام[١٨]( اسماء متبرك).