فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٩٣ - عصا
احياء موات: احياى زمين موات بايد با اذن امام عليه السّلام باشد؛ ليكن در زمان غيبت، به قول مشهور، هركس آن را احيا كند مالك مىشود[٧] ( احياء موات).
در جواز اقطاع براى امام معصوم عليه السّلام بحثى نيست؛ اما براى فقيه جامع شرايط در عصر غيبت اختلاف است( اقطاع).
ارث: با نبودن وارث نسبى و سببى براى ميّت، ارث او به امام عليه السّلام مىرسد؛ ليكن در عصر غيبت اختلاف است؛ برخى حفظ و نگهدارى آن را براى امام عليه السّلام به وصيّت يا پنهان كردن در زير زمين تا زمان ظهور واجب دانستهاند؛ اما نظر مشهور تقسيم آن ميان فقرا است. به تصريح برخى، متولى توزيع آن در زمان غيبت، فقيه جامع شرايط است[٨](ولاء).
قضاء: منصب قضاوت از آنِ امام عليه السّلام است. اين منصب در عصر غيبت به فقهاى واجد شرايط تفويض شده است[٩]( قضاوت).
حدود: از مناصب امام عليه السّلام اقامه حدود است. اين منصب در عصر غيبت به قول مشهور، به فقيه جامع شرايط اعطا شده است. در جواز اقامه حدّ بر فرزند توسط پدر و بر زوجه توسط همسرش در عصر غيبت اختلاف است( اقامه حدود).
از عصر غيبت در اصول فقه، بحث انسداد نيز سخن گفتهاند.
راه دستيابى به علم در مسائل اعتقادى در هر زمانى باز است. همچنين راه دستيابى به علم در احكام شرعى فرعى در زمان حضور امام عليه السّلام بر روى همه گشوده است؛ ليكن در عصر غيبت در انسداد يا انفتاح( انفتاح) راه علم به احكام شرعى فرعى اختلاف است (انسداد).
[١]بحار الانوار ٥١ / ٣٦٠ ـ ٣٦٦
[٢] ٣٦١
[٣] وسائل الشيعة ٢٧/ ١٤٠
[٤] جواهر الكلام ١١/ ١٥١
[٥] مسالك الافهام ١/ ٢٥٠ ؛ مدارك الاحكام ٣/ ٩ ؛ جواهر الكلام ١١/ ٣٣٢ ـ ٣٣٦
[٦] جواهر الكلام ١٥/ ٤٢٣ ـ ٤٢٤ ؛ مستمسك العروة ٩/ ٣١٣ ـ ٣١٥
[٧] جواهر الكلام ٣٨/ ٩ ـ ١٥
[٨] مستند الشيعة ١٩ / ٤٣٣ ؛ جواهر الكلام ٣٩ / ٢٦٣
[٩] جواهر الكلام ٤٠/ ٣١ .