ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٨٢ - باب دوم در محاسبه و مراقبه است

خدا و از اين معنا غافل مى‌باشد. و دلالت مى‌كند بر اينكه اكثر محاسبه نفس به اين‌[١] برگردد. و ذكر كردن وقوف در مواقف قيامت بعد از امر به محاسبه دلالت مى‌كند بر اينكه وقوفها در آن مقام از براى حساب است، پس هركه در دنيا روز به روز حساب نفس‌[٢] خود را بكند در آن روز محتاج به آن وقوفها نخواهد بود، خداى عزّ وجلّ فرموده: «وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ»[٣] يعنى بايد كه هر نفسى نظر كند در آنچه پيش فرستاده از براى فرداى قيامت.

و در حديث وارد شده: سزاوار آن است كه از براى عاقل چهار ساعت باشد، يكى از آنها ساعتى است كه در آن حساب نفسِ خود[٤] كند[٥].

و در مصباح الشَّريعة از حضرت امام جعفر صادق ٧ مروى است كه فرمودند:

اگر از براى حساب هيچ هَولى نباشد سواى حياى عَرض بر خدا و رسوايى و[٦] پرده‌درى بر مخفياتْ سزاوار است از براى آدمى كه از سر كوه‌ها پايين نيايد و در آبادانى مأوا نكند و آب نخورد و خواب نكند مگر از راه اضطرارى كه نزديك به هلاك باشد.

و اين چنين مى‌كند كسى كه در هر نفسى‌[٧] قيامت را برپا مى‌بيند با هَولها و شدّتها. و معاينه مى‌كند به دل ايستادن در برابر خدا را در آن زمان. و به طريقى‌[٨] محاسبه نفس را مى‌كند كه گويا به عرصات قيامت خوانده شده و در آن سختى‌ها سؤال كرده شود، خداى عزّ وجلّ فرموده: «وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‌ بِنا حاسِبِينَ»[٩]-[١٠].

[١] - اين/a آن.

[٢] -a - نفس.

[٣] - حشر: ١٨.

[٤] -a s + را.

[٥] - نگر: معاني الأخبار: ٣٣٤ در ضمن روايتى طولانى. روضة الواعظين: ٤.

[٦] -a s - و.

[٧] - نفسى/a نفس.

[٨] - طريقى/a s طريق.

[٩] - انبياء: ٤٧.

[١٠] - مصباح الشريعة: ٨٥ باب ٣٨.