ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٤٧ - باب چهارم در محبت و انس است

خداى تعالى‌ با وى نموده، چنانچه فرموده: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ»[١] تا آخر آيه، يعنى به درستى كه خداى عزّ وجلّ خريده است از مؤمنان نفسها و مالهاى ايشان را به عوض آنكه بهشت از براى ايشان باشد.

باب چهارم: در محبّت و انس است‌

بدان كه محبّت غايت اقصى‌ از مقامات و طبقه اعلى‌ از درجات است. و بعد از اين مقامى نيست مگر آنكه ثمره‌اى از ثمرات آن است مثل شوق و انس. و پيش از اين مقامى نيست مگر آنكه مقدّمه‌اى از مقدّمات اوست مثل صبر و زهد و ساير مقامات.

و محبّت اگرچه نادر الوجود است امّا دلها خالى نيستند از تصديق به امكان آن. و امّا محبّت خدا كم كسى تصديق به آن نموده تا آنكه بعضى از اهل علم انكار امكان آن را نموده‌اند و گفته‌اند: محبّت خدا معنا به غير از مواظبت بر طاعت ندارد و امّا حقيقت محبّت محال است مگر با جنس و مثل. و چون منكر محبّت شده‌اند منكر انس و شوق و لذّت مناجات و ساير لوازم محبّت و توابع آن شده‌اند، با آنكه آنچه در قرآن و حديث وحكايتهاى محبّان وارد شده صريح است برثبوتِ حقيقت‌]m .a ٠٨[ محبّت خدا و لوازم آن بدون آنكه قابل تأويل باشد.

امّا از شواهد قرآنى آيه: «يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ»[٢] يعنى خدا مؤمنان را دوست مى‌دارد و مؤمنان خدا را دوست مى‌دارند.

و آيه: «وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ»[٣] يعنى جماعت مؤمنان بيشتر محبّت به خدا مى‌دارند.

و آيه: «قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ وَ إِخْوانُكُمْ» تا «أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ»[٤] ومعناى آيه در فصل سابق گذشت.

[١] - توبه: ١١١.

[٢] - مائده: ٥٤.

[٣] - بقره: ١٦٥.

[٤] - توبه: ٢٤.