مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٠ - شری که شامل اکثریت افراد یک نوع می شود
دیگران به کلی محروم هستند، بلکه به دیگری بیش از افراد دیگر داده شده. این بدان جهت است که آن کمال باید در جامعه انسانی وجود پیدا کند، و در این تقسیم کار در این افراد وجود پیدا میکند.
- در یک انسان همه این استعدادها هست؟ استاد: در یک انسان کامل بله، منتها بحث بر سر کمال انسان است. یک کمالهایی است که کمالهای ابزاری است نه کمالهای انسانی. کمال ابزاری غیر از کمال انسانی است. نامه معروفی است که محیالدین برای فخررازی نوشته. در آن نامه میگوید علومی که تو داری همه علوم ابزاری است نه علوم انسانی. میخواهد بگوید که این علوم کمال است، ولی این کمال یک وسیلهای است که برای زندگی اینجا به درد میخورد. مثلا فن معماری و مهندسی یک کمال است، ولی کمالی است که تا وقتی انسان بخواهد در طبیعت باشد برای او لازم است؛ وقتی از طبیعت بیرون برود، اگر تا ابد هم بخواهد باقی باشد، این کمال دیگر برای او کمال نیست. آن شعر معروف مولوی شاید ترجمه همین نامه باشد. میگوید:
خرده کاریهای علم هندسه | یا نجوم و علم طب و فلسفه | |
که تعلق با همین دُنییستش | ره به هفتم آسمان بر نیستش | |