مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠١ - مروری بر مطالب درس گذشته

موقعیت شرور در نظام کلی عالم

مروری بر مطالب درس گذشته

گفتیم که در مسأله شرور اصول و کلیاتی است که بقیه امور بر اساس آنهاست.

در اینجا شیخ شاید مطالب را با نظم خیلی خوبی بیان نکرده باشد، ولی اصول مطالب همانها بود که در آن جلسه عرض کردیم، که بهطور خلاصه تکرار میکنیم.

یک مسأله این بود که شرور در نهایت امر به امور عدمی تحلیل میشوند، یعنی شرور به یک سلسله اعدام در موجودات برمیگردند. ماهیت ذاتی شرور عدم و نیستی است. اگر هستیها به شریت متصف میشوند به واسطه منشئیت آنها برای نیستی است؛ یعنی اگر منشئیت این وجودات را برای یک سلسله نیستیها در شئ دیگر در نظر نگیریم و فرض کنیم که از آن وجودات منفک بشوند، این هستیها شر نیستند. مثلا میگوییم جهل برای انسان شر است. قهراً اگر چیزی سبب جهل شود آن هم شرخواهد بود. جهل، بالذات شر است، یعنی از آن جهت که جهل است و از آن جهت که فقدان علم است شر است، نه از جهت ارتباطش با امر دیگر. جهل شر است از جهت خودش. ولی فلان شئ دیگر شر است برای اینکه منشأ جهل میشود. مثلا ظلم شر است برای اینکه به طور مثال منشأ جهل شده است. پدری مانع درس خواندن بچهاش میشود. این عمل او یک عمل وجودی است، اما شر است، برای