مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥ - یادآوری معانی « علت مادی »

ادامه بررسی « کون شی ء من شی ء »

یادآوری معانی « علت مادی »

بحث در باره تناهی علل به طور کلی بود، اعم از علل فاعلی و قابلی و حتی صوری و غائی. بر امتناع لایتناهی بودن علل فاعلی برهان اقامه کردند که گذشت.

نوبت به علل مادی رسید، آن را هم تعریف کردیم و گفتیم که مقصود از متناهی بودن علل مادی چیست و خود علل مادی به چه معنایی به کار میرود.

گفتیم علت مادی را دوجور تعریف میکنند که هر دو هم به یک اصل برمیگردد:

گاهی علت مادی را به معنی حامل استعداد یک شئ به کار میبرند، یعنی آن چیزی که قبل از اینکه آن شئ فعلیت پیدا کند استعداد آن شئ را حمل میکرده و مستعدِ شدنِ آن بوده است. ثابت شده که در عالم، هیچ حادثی ابتدا به ساکن بهوجود نمیآید. هر حادثی مسبوق است به مادهای و مدتی، مسبوق است به حامل استعدادی. آن شیئی که استعداد وجود شئ دیگر را حمل میکند و آن شئ دیگر به موجب آن استعداد در آن محل پیدا میشود، آن را «ماده» میگویند.

گاهی هم کلمه «ماده» را به معنی «قابل» بیان میکنند، یعنی آن چیزی که فعلیت را قبول کرده و حامل فعلیت شده است. در واقع حامل قوه و حامل فعلیت، هردو یکی است، یعنی همان که در ابتدا حامل استعداد بود همان است که بعد حامل فعلیت