مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٢ - آیا « وجود مطلق » وجود دارد؟

پیدا کرده است، و الّا وجود به ذاتش متحقق است و به ذات خودش متشخص است.

وقتی چنین شد که وجود محدود به ذات خود متشخص است، وجود نامحدود به طریق اولی به ذات خود متشخص است.

اکنون به سراغ «شدن» میآییم. خودِ شدن هم نوعی از هستی است، مرتبهای از هستی است. البته اینکه ما در اینجا نوعی از هستی را بیان میکنیم که با نیستی آمیخته است، باید توجه کرد که این نیستی که در اینجا انتزاع میشود غیر از آن نیستی است که در مقابل هستی قرار دارد و نقیض هستی است. هستی و نیستی در شدن با یکدیگر متحدند، اما آن نیستی که با هستی متحد است غیر از آن نیستی است که نقیض هستی است، و لهذا جمع نقیضین هم نیست.

سؤال: آیا این نیستی همان ماهیت است که چنین از آن تعبیر میکنند؟ استاد: نه، ماهیت نیست، خود نیستی است. ما این مطلب را در آن مقاله «اصل تضاد» شرح دادهایم [١].

این نیز مطلبی بود که چون به اینجا مربوط بود عرض کردم، برای اینکه توجه داشته باشید که یک طرز تفکری وجود دارد که میگوید وجود مطلق نمیتواند وجود داشته باشد و حقیقت ندارد؛ وقتی وجود میتواند وجود داشته باشد که به یک شئ تعلق پیدا کرده باشد. قهراً شیئی که در مقابل وجود فرض میشود همان ماهیت است.

سؤال: امروزیها میگویند مطلق چنان سعهای دارد که هم وجود و هم عدم را شامل میشود.

استاد: منظور وجود مطلق است؟

آنها به طور کلی میگویند مطلق شامل عدم و وجود است. بعد هم