مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠ - مقدمه

فصل دوم ایراد های وارده بر بحث تناهی علل و حل آنها

تعبیر « کون شی ء من شی ء »

مقدمه

بحث ما اساساً در باره تناهی علل و از جمله تناهی علل مادی است. فصل پیش در باره تنقیح محل بحث بود. [روشن شد] که اگر ما میگوییم علل مادی متناهی است، مقصود چیست، برای اینکه با موارد دیگر اشتباه نشود. آنگاه شیخ به پیروی از ارسطو علت مادی را با چنین تعبیری بیان کرد: «کون شیء من شیء». علت مادی را به شیئی تعبیر کردند که یتکوّن منه شیء. لهذا بعد از این تعبیر این بحث را پیش گرفتند که این تعبیر به چند مورد اطلاق میشود: گاهی در موردی اطلاق میشود که بین شئ اول و شئ متکوّنٌ منه فقط رابطه بعدیت برقرار است. گفتیم که این مورد از محل کلام ما خارج است. [موارد دیگری نیز بیان کردند که در مباحث گذشته مطرح شد.] پس آن فصل برای تقریر و تنقیح محل نزاع بود.

اینجا فصلی دارد که تقریباً فصل مفصلی هم میباشد و نیز تقریباً میتوان گفت که از محل بحث اصلی که اثبات تناهی علل مادی است خارج میشود و وارد مطلب دیگری میگردد. به تناسب تعبیری که ارسطو در اینجا کرده است و به آن تعبیر ایرادهایی وارد شده است به این مطلب میپردازد که آیا میشود به آن ایرادها