مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩ - شرح و توضیح متن

اجازه بدهید که بعد از ذکر نکات، عبارت کتاب را بخوانیم و نظرات دیگران و یا لااقل نظرات حاجی را در اینجا مطرح کنیم تا مطلب روشن شود.

سؤال: وسط بودن اقتضا میکند علتی را که آن دیگر وسط نباشد؟ استاد: بله، و وسط هم فرق نمیکند که ما آن را متناهی فرض کنیم یا غیرمتناهی.

وسط از آن جهت که وسط است اقتضای طرف دارد، و چون اگر طرف باشد وسط نمیتواند غیرمتناهی باشد، پس هرجا که وسط باشد باید تناهی باشد.

شرح و توضیح متن

المقالةالثامنة فی معرفة المبدأ الاوّل للوجود کله و معرفة صفاته و فیها سبعة فصول؛ فصل فی تناهی العلل الفاعلیة والقابلیة.

قبلًا عرض کردیم که در اینجا فقط علل فاعلی و قابلی را ذکر میکند و در دنبال مطلب اشاره به همه علتها میکند.

و إذ قد بلغنا هذا المبلغ من کتابنا فبالحری أن نختمه بمعرفة المبدأ الاول للوجود کلّه و أنّه هل هو موجود، و هل هو واحد لاشریک له فیمرتبته و لا ندَّ له؟ و ندلّ علی مرتبته فیالوجود، و علی ترتیب الموجودات دونه و مراتبها، و علی حال العود إلیه، مستعینین به.

در این فصل به مسأله معاد هم اشارهای میکند.

فأوّل ما یجب علینا من ذلک أن ندلّ علی أن العلل من الوجوهکلّها متناهیة، و أنّ فی کل طبقه منها مبدأ اوّل، و أن مبدأ جمیعها واحد، و أنه مباین لجمیعالموجودات، واجب الوجود وحده، و أنّ کل موجود فمنه ابتداء وجوده.