مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٦ - بررسی بیان علامه طباطبائی ( ره ) ذیل آیه « لایسْئَلُ »

بررسی بیان علامه طباطبائی ( ره ) ذیل آیه « لایسْئَلُ ...»

بحث ما در مفهوم «حکمت» و «عنایت» بود. به بحثهایی رسیدیم که مفسرین در ذیل آیه «لایسْئَلُ عَمّا یفْعَلُ وَ هُمْ یسْئَلونَ» به مناسبت مطرح کرده بودند. نظر اشاعره و معتزله و حکما را به طور کلی در باب غرض و حکمت، که قهراً شامل بحث مربوط به این آیه هم میشود، عرض کردیم.

در دو جلسه قبل عرض کردیم که در تفسیر المیزان در ذیل همین آیه، در جلد چهاردهم، آقای طباطبائی روی این مسأله بحث کردهاند. ایشان در نظر دارند که به سبک حکما آیه را تفسیر کنند، اگرچه تفسیری که شده است به سبک معتزله و حکما هر دو میشود.

بیان کردیم که [معتزله] میگویند معنای «لایسْئَلُ عَمّا یفْعَلُ وَ هُمْ یسْئَلونَ» این است که «لِمَ» در کار خدا صحیح نیست و از او سؤال نمیشود، نه از باب اینکه فاعلی وجود ندارد یا کسی جرأت سؤال کردن ندارد، بلکه از باب اینکه جای سؤال ندارد، زیرا فعل خداوند مقرون به حکمت و غرض و مصلحت است و حتی امکان اینکه لغو و عبث و بیهوده در کار خدا باشد مطرح نیست. از این جهت «لایسْئَلُ» است.