مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٤ - برهان دوم بر توحید واجب الوجود

برهان دوم بر توحید واجب الوجود

در باب توحید، چهار نوع توحید یا چهار مرحله توحید ذکر میکنند: یکی توحید ذات، که گفته میشود لا ندّ له، دیگری توحید صفات، دیگری توحید در افعال که خداوند در فاعلیت شریک ندارد، و بالاخره توحید در عبادت.

ممکن است کسی فکر کند که توحید در عبادت مربوط به انسان است، انسان است که فقط باید خدا را عبادت کند، سهتای اول مربوط به شناخت خداست و چهارمی مربوط به انسان است. ولی همین توحید در عبادت هم در عین ارتباط به انسان مربوط به خدا میشود، زیرا میخواهیم بگوییم غیر از ذات پروردگار هیچ ذات دیگری استحقاق و شایستگی پرستش را ندارد.

برهان دوم بر توحید واجب الوجود

بعد از برهان تشخص، شیخ از راه دیگری وارد شده است. میگوید: ملاک تعدد و تکثر چیست؟ آیا میشود ما در موردی قائل به کثرت بشویم و بگوییم که مثلًا دو چیز وجود دارد، در حالی که هیچگونه اختلافی میان آندو نیست؟