مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠١ - برهان در توحید واجب، از راه تشخص

فصل پنجم ادامه بحث در توحید واجب الوجود

برهان در توحید واجب، از راه تشخص [١]

در اثبات وحدت واجبالوجود براهینی آوردهاند. خود شیخ هم در اشارات در این مورد بحث کرده است. یکی از ادلّهای که شیخ در اشارات آورده و در شفا هم بدان پرداخته است، از راه تشخص است: اگر واجبالوجود متعدد باشد، ذاتی است که دارای افراد متعدد است. در این صورت واجبالوجود مانند سایر افراد میشود که اگر به فرض، این نوع یک فرد هم داشته باشد، ممکن است افراد دیگری هم داشته باشد و محال نیست که افراد دیگری داشته باشد. مثل انسان میشود که ممکن است با این شخص باشد، یا با آن شخص و یا با شخص دیگر، و عین همه این اشخاص است. اگر در باب انسان کسی بپرسد که چرا «این» انسان شد و «آن» انسان شد؟ در انسانیت که «هذا بودن» نیست، انسانیت که عین «این» بودن نیست، پس چرا انسان «این» شد؟ اگر انسانیت عین «هذیت» میبود در هر جای دیگر هم باید همین طور میبود و لذا دیگر دو یا چند انسان وجود نداشت و همه یکی میشدند.