مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩٦ - شرح و توضیح متن

پس این هم خودش یک مطلبی است که میگویند شرور از ماده برمیخیزند؛ یعنی اگر ماده نبود شری هم نبود. ولی گفتیم مقصود این نیست که ماده شر مطلق است، بلکه به این معنی است که فعلیتها به هیچ وجه دخالتی در شرور ندارند. آن که دخالت بالذات در شرور دارد ماده است نه فعلیت. اما این به معنای این نیست که ماده دخالتش فقط در شریت شرور است و دخالتی در خیریت ندارد.

این چهار مطلب اصلی است که شاید ارکان و پایههای مسائل شرور باشند.

سؤال: در عالم مفارقات، دیگر قوه و استعدادی نیست، آیا میشود گفت منشأ خیرات هم نیست؟ استاد: نه، برای اینکه آنجا هر موجودی هر چه از خیرات که برایش امکان ذاتی داشته است، برایش بالفعل حاصل است.

- با این حال منشأ خیرات هم هستند؟ استاد: منشأ خیرات در اشیاء دیگر هستند، ولی برای خودشان تحول و تکامل نیست.

شرح و توضیح متن

واعلم أن الشر یقال علی وجوه: فیقال شر، لمثل النقص الذی هوالجهل و الضعف و التشویه فی الخلقة، و یقال: شر، لما هو مثل الألم و الغم الذی یکون إدراک ما بسبب لا فقد سبب فقط. فإنّ السبب المنافی للخیر المانع للخیر، و الموجب لعدمه، ربما کان مبایناً لایدرکه المضرور، کالسحاب إذا ظلل فمنع شروق الشمس عن المحتاج إلی أن یستکمل بالشمس. فإن کان هذا المحتاج درّاکا، أدرک أنه غیر منتفع و لم یدرک من حیث یدرک ذلک [١] أن السحاب قد حال، بل من حیث هو مبصر و لیس هو من حیث هو مبصر متأذیاً بذلک،