مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦ - ادامه شرح و توضیح متن شفا

اگر هم کسی چنین بگوید که [وسط غیرمتناهی است ولی علت اولی هم دارد]، چون فعلًا هدف ما ابطال علل غیرمتناهیه نیست، میگوییم اگر هم چنین باشد به هدف ما لطمه نمیزند. هدف ما اثبات علت اولی است ولو اینکه فرض کنید بین معلول اخیر و علت اولی بینهایت علل موجود باشد. این مضر به مطلب ما نیست.

علاوهبر این، کسی که مسأله را درست تصور نکرده چنین حرفی را میزند؛ کسی که درست تصور کرده باشد میفهمد که اگر علت اولی باشد محال است که بین معلول مفروض و آن علت، علل غیرمتناهی وجود داشته باشد.

ادامه شرح و توضیح متن شفا

و قول القائل إنها- اعنی العلل قبل العلل- تکون بلانهایة معتسلیمه لوجود الطرفین، حتی یکون طرفان و بینهما وسائط بلانهایة، لیس یمنع غرضنا الذی نحن فیه و هو اثباتالعلة الاولی.

فرض کنیم که کسی چنین حرفی را بزند که [وسائط، غیرمتناهی هستند در عین اینکه دو طرف دارند]. این مضر به سخن ما در اینجا نیست، زیرا ما اینجا فقط در مقام اثبات علت اولی هستیم، نه در مقام نفی علل غیرمتناهی.

علی أن قول القائل أن ههنا طرفین و وسائط بغیر نهایة قول یقوله باللسان دون الاعتقاد، و ذلک لأنه إذا کان له طرف فهو متناه فی نفسه، فإن کان الُمحصی لاینتهی إلی طرفه، فإن ذلک معنی فیالمحصی لا معنی فیالشیء نفسه، و کون الامر فی نفسه متناهیاً هو أن یکون له طرف، و کل ما بین الطرفین فهو محدود ضرورة بهما.

بعلاوه، انسان نمیتواند چنین مطلبی را تصور کند که [وسائطِ بینهایت دارای طرفین باشند.] گاهی افرادی بین عددی که غیر قابل احصاء باشد با عددی که واقعاً غیرمتناهی است اشتباه میکنند و خیال میکنند که اگر چیزی غیرقابل احصاء باشد با چیزی که فی حد ذاته غیرمتناهی است یکی است، در حالی که غیر قابل احصاء