تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٢٥ - عظمتى كه براى انسان از تكيه بر خدا ايجاد مى گردد

بزرگ از خشم و محبت و حيرت و دهشت و ساير پديده هاى روانى بر كنار بوده باشد بلكه عظمت روحى او مى تواند همهء آن پديده ها را مرتب و هماهنگ بسازد ، و انگيزه هاى آنها را به طور منطقى ارزيابى نمايد ، و در موقع ابراز آن پديده ها و عواطف صدمه به شخصيت نزند .


((١٤١٦)) هيبتى ز ان خفته آمد بر رسول حالتى خوش كرد بر جانش نزول
عظمتى كه براى انسان از تكيه بر خدا ايجاد مى گردد تكيه گاه هايى را كه انسانها براى خود اتخاذ مى كنند ، از نظر قدرت بسيار گوناگون است ، بعضىها به ثروت ، گروهى به علم ، دسته‌اى به شخصيت اجتماعى ، بعضى ديگر به وجدان پاك تكيه مى كنند ، هر يك از اين تكيه گاه ها مطابق كيفيت و كميتى كه از واقعيت برخوردار هستند ، مى توانند به انسان نيرو و عظمت ببخشند ؟ سه موضوع است كه نمى گذارد هيچ يك از تكيه گاه ها براى انسان به طور مطلق مورد اعتماد بوده تمام آرمان او را در زندگانى بر آورد :
اول - نسبى بودن اين امور است زيرا علم حقيقتاً كمال و مزيت است ، ولى يك امر نسبى است كه پيرامون آن را عوامل محدود كننده چه از نظر ماهيت علم ، و چه از نظر نتايجى كه ما بر آورده شدن آنها را از علم توقع داريم ، احاطه كرده است .
دوم تحولاتى است كه در امور مزبوره انجام مى گيرد ، و اين تحولات باعث دگرگونى روح انسانى در بارهء آن امور مى گردد ، گاهى حالت خوشبينى دارد ، گاه ديگر حالت ترديد ، و بعضى از عوامل باعث بد بينى كلى مى باشد .
سوم اين است كه انسان در تكيه گاه قرار دادن اين امور ، نمى تواند آن چنان كه ذات آنها اقتضا مى كند رفتار نمايد . يعنى مثلًا اگر ثروتمند است از آن جهت كه