ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٦ - فصل در علم فقه و تفقه در دين

و از آنچه سابقاً گفته شد در وجوب متابعت احاديث اهل بيت عصمت به شرطى كه به صحّت پيوسته باشد گمان نبرى كه علم به صحّت نسبت اخبار به‌[١] ائمّه اطهار سلام اللَّه عليهم واجب است كه در وضوح و ظهور]m .a ٩[ و قوّت يا در تواتر مانند علم به وجود ايشان باشد. و اگر چنين علمى حاصل نشود آن از قبيل خبر واحد خواهد بود كه مفيد ظنّ است نه يقين، حاشا و كلّا! و چون اين چنين باشد و حال آنكه اگر اين گمان‌[٢] برى پس يقين به امامت ايشان‌[٣] نخواهى داشت، زيراكه قوّت علم تو به امامت ايشان و تواترِ آن مانند قوّت علم تو به وجود ايشان و تواتر آن نيست، بلكه بايد دانست كه هم‌چنان كه ظنّ در ضعف و قوّتْ مراتب بسيار دارد هم‌چنين يقين نيز درجات بى‌شمار دارد و به قدرى كه نور عقل و نور شرع زياد شود و هريك تقويت ديگرى نمايند يقين نيز زياد مى‌شود.

و بايد دانست كه در احكام شرعيّه ادنى‌ مراتب يقين كافى است با آنكه اكثر اخبار متعلّقه به احكام در قوّت كمتر از اخبار امامت نيست نه از راه متن و نه از راه سند، پس هرچه از اخبار كه نفس را به صحّت آن اطمينانى حاصل شود عمل به آن بايد كرد و به هرچه اطمينانى حاصل نشود بايد كه بر حال خود واگذاشت.

در كتاب كافى مذكور است كه: از[٤] حضرت امام جعفر صادق ٧ پرسيدند از اختلاف حديث‌[٥]؛ گاه مى‌باشد راوى آن حديث شخصى است كه اعتماد به آن داريم و گاه‌[٦] كسى است كه به آن اعتماد[٧] نداريم. آن حضرت فرمودند: هرگاه حديثى به شما برسد اگر شاهدى بر صحّت آن از[٨] كتاب خدا و از قول رسول‌[٩] مى‌يابيد[١٠] اخذ كنيد به‌

[١] - به/a با.

[٢] - اين گمان/a s گمان اين.

[٣] - ايشان/s a آنها.

[٤] -s - از.

[٥] -s a + كه.

[٦] - گاه/s آن.a + آن.

[٧] - به آن اعتماد/a s اعتماد به آن.

[٨] - از/s a در.

[٩] -s a + ٦.

[١٠] - مى‌يابيد/s مى‌باشد.