ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٤٨ - فصل در كذب و غيبت

امام جعفر صادق ٧ فرمودند: هر[١] دروغى صاحبش را در قيامت بازخواست‌[٢] خواهند نمود مگر در سه چيز: مردى كه در جنگ به دروغ فريب‌[٣] دشمن داده باشد، اين قسم دروغى‌[٤] گناهى‌[٥] ندارد. و ديگر مردى كه اصلاح ميان دو كس نموده باشد و به هريك سخنى نقيضِ آنچه به ديگرى گفته بگويد و قصدش از اين اصلاح باشد. يا مردى كه به عيال خود وعده نموده باشد و اراده وفا به آن نداشته باشد[٦]. و اين حديث از حضرت پيغمبر ٦ نيز وارد شده.

و نيز در خبر وارد شده كه: در[٧] توريه- كه عبارت است از پنهان ساختن چيزى در خاطر و اظهار غير آن نمودن- وسعتى حاصل است كه احتياج به دروغ گفتن نيست‌[٨].

و اين در مقامى است كه مضطر به توريه شوند.

و حضرت پيغمبر ٦ فرمودند: هركه پرده حيا را از روى خود بيفكند غيبت او جايز است‌[٩].

و فرمودند كه: غيبت فاسق حرام نيست‌[١٠]-[١١].

و فرمودند كه: هركه را اداى قرض ميسّر باشد و به تعويق اندازد]m .b ٥٣[ حلال است عِرض او را بردن و او را عقوبت نمودن‌[١٢].

و نيز فرمودند: صاحب حقّ را مى‌رسد كه اظهار كند عيب كسى را كه بر او حقّ دارد[١٣].

[١] - درm « به هر» هم خوانده مى‌شود.

[٢] -a s - خواست.

[٣] -a s + به.

[٤] - دروغى/s a دروغ.

[٥] - گناهى/a گناه.

[٦] - الكافي ٢: ٣٤٢ ح ١٨. مشكاة الأنوار: ٣٠٩.

[٧] -a s - كه در.

[٨] - الفائق ٢: ٣٥٤.

[٩] - تحف العقول: ٤٦. الاختصاص: ٢٤٢ به نقل از امام رضا ٧. مشكاة الأنوار: ٤١٢.

[١٠] -s - و فرمودند كه ... نيست.

[١١] - مجمع الزوائد ١: ١٤٩.

[١٢] - أمالي الطوسي: ٥٢٠ ح ٥٣. صحيح البخاري ٣: ٨٥. مسند أحمد ٤: ٢٢٢.

[١٣] - مجمع الزوائد ٤: ١٣٧.