ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٦٩ - فصل در آداب متعبد

مانند راهروى است كه در غير جاده رود؛ هرچند تندتر[١] مى‌رود از منزل مقصود دورتر مى‌افتد[٢].

و سرّ آنچه گفته شد آن است كه اصلاح دل و پاكيزه كردن آن‌[٣] به عبادتهاى جسمانى و صفا دادنِ آن به عملهاى بدنى مقصودٌ بِالذّات نيست؛ زيراكه امور مذكوره عبارت است از نبودن كدورت و زنگ در چهره دل. و نبودن امرى مقصود اصلى نمى‌باشد بلكه مقصودٌ بِالذّات از عملها آن است كه ظاهر شود از براى قلب معرفتهاى حقيقى از شناخت خداى عزّ وجلّ و شناخت فرشتگان و كتابهاى الهى و روز قيامت.

و ظهور معرفتها به تفاوت است [و] (از براى هركسى به قدر عقل و شعورش مى‌باشد. و آنچه گفتيم حاصل نمى‌شود مگر آنكه اصلاح و پاكيزه كردن بر طريقى باشد كه مى‌بايد)[٤] و از صاحب شرع مأخوذ باشد و اعتقاد[٥] صحيحى به آنچه بجاى آورده مى‌شود حاصل باشد اگرچه حصول اين اعتقاد به محض شنيدن از صاحب شرع باشد و بس، پس هركه اكتفا كند در راهى كه مى‌رود به محض عمل و رياضت و[٦] جهاد نفس بدون بصيرت و معرفتى‌[٧] صفاى باطن بر وى وبالى خواهد بود زيراكه نفس در اين هنگام به سبب چيزهايى كه در وَهم درآيد مضطرب مى‌شود و خيالات نفسانى بر آن مستولى مى‌گردد و اين باعث تشويش قلب مى‌شود از آن راه كه پيش از اين نفس را به عملهاى حقيقى و فكرهاى صحيح رياضت نفرموده و طريق عبادت را از صاحب شريعت و جانشينان آن اخذ ننموده، پس خيالهاى فاسد و تصوّرهاى باطل‌

[١] - تندتر/s a تند.

[٢] - المحاسن ١: ١٩٨ ح ٢٤. الكافي ١: ٤٣ ح ١. كتاب من لا يحضره الفقيه ٤: ٤٠١ ح ٥٨٦٤. أمالي الصدوق: ٥٠٧ ح ١٨. تحف العقول: ٣٦٢. روضة الواعظين: ١٠. عدّة الداعي: ٦٥.

[٣] - كردن آن/s a كردنشان.

[٤] - ميان پرانتز ازm افتاده است.

[٥] - اعتقاد/a s اعتقادى.

[٦] -a - و.

[٧] - معرفتى/a معرفت.