ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٢ - فصل در علم كلام

مى‌فرمايند كه: اگر اين كتاب از جانب غير خداى نازل شده مى‌بود هر آينه درآن اختلاف بسيارى مى‌يافتند.

پس آن حضرت فرمودند: به درستى كه ظاهر قرآن بسيار خوش آينده است و باطن آن بسيار[١] عميق و عجايب قرآن تمام نمى‌شود و غرايب آن به حدّى منتهى نمى‌گردد. و تيرگى از روى چيزها برطرف نمى‌شود مگر به نور قرآن‌[٢].

و در حديثى‌[٣] ديگر آن حضرت فرمودند: بدانيد- اى بندگان خدا- كه مؤمن حلال مى‌شمرد در امسال‌[٤] آنچه را سالِ پيش حلال مى‌شمرد و حرام مى‌شمرد امسال‌[٥] آنچه را سال پيش حرام مى‌شمرد. و بدانيد كه‌[٦] آنچه را مردم احداث نموده‌اند حلال نمى‌سازد از براى شما چيزى را كه خدا حرام كرده، بلكه حلال آن است كه خدا حلال گردانيده و حرام آن است كه خدا حرام گردانيده‌[٧].

فصل [در علم كلام‌]

ّا علم كلام؛ بدان كه حاصل دلايل كلامى كه به آن منتفع مى‌توان شد در قرآن و حديث يافت مى‌شود. و آنچه از اين دو بيرون است يا مجادله و مخاصمه‌اى است كه در شرع مذموم است و يا كلماتى است فتنه‌انگيز متعلّق به اقوال متناقضه طوايف مردمان و يا دراز كشيدن كلام است به ذكر سخنانى كه اكثر آنها باطل و بى‌فايده و پوچ و نامعقول است به حيثيّتى كه طبعها از قبول آن متنفّر و گوشها از شنيدنش كاره و منزجر مى‌باشد، و بسيارى از آنها نه متعلّق است‌]m .a ١١[ به امر دين و نه سخنانى است كه متعارف بوده باشد در عصر علماى اوّلين، بلكه بحث از آنها بِتمامه از جمله‌

[١] -s - خوش آينده ... بسيار.

[٢] - نهج البلاغة ١: ٥٥ كلام ١٨. الاحتجاج ١: ٣٨٩.

[٣] - حديثى/s a حديث.

[٤] - امسال/m امثال!

[٥] - امسال/m امثال!

[٦] -a - كه.

[٧] - نهج البلاغة ٢: ٩٤.