ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٩٤ - فصل در صبر و اقسام آن

و حضرت امام جعفر صادق ٧ فرمودند: هر[١] كه از مؤمنان مبتلا به بلايى شود و صبر بر آن بكند مثل ثواب هزار شهيد خواهد داشت‌[٢].

و فرمودند: به درستى كه خداى عزّ وجلّ بر قومى انعام كرده و شكر خدا بجاى‌[٣] نياوردند، پس آن نعمتها بر ايشان‌[٤] وبالى شد. و قومى را مبتلا به مصيبتها ساخت و صبر كردند، پس آن مصيبتها بر ايشان نعمتى شد[٥].

و اخبار در فضيلت صبر بيش از آن است كه توان شمرد[٦].

فصل [در صبر و اقسام آن‌]

بدان كه آنچه در دار دنيا به كسى مى‌رسد خالى از دو نوع نيست: يكى آن است كه موافق طبع است و ديگرى آن است كه مكروه طبع است. و بنده در هريك از اين دو محتاج به صبر است و در هيچ حالى مستغنى از صبر نيست.

امّا آنچه‌[٧] موافق طبع است مانند تندرستى و سلامتى و مال و جاه و بسيارىِ خويشان و وسعت اسباب و كثرت اتباع و انصار و جميع لذّتهاى دنيا پس صبر بر اينها دشوارتر است؛ زيرا كه هركه ضبط خود نكند و رغبت و ميل به آنها بنمايد و مستغرق لذّتهاى مباحه شود به خوشى زياده‌[٨] از اندازه و سركشى مبتلا شود[٩]، چراكه انسان هرگاه خود را مستغنى يافت سركش و نافرمانبردار مى‌شود.

و بعضى از عارفان گفته‌اند: صبر بر بلا نمى‌كند مگر مؤمن و صبر بر عافيتها

[١] -a - هر.

[٢] - الكافي ٢: ٩٢ ح ١٧. عيون أخبار الرضا ٧ ٢: ٢٣٩ از ابو جعفر امام باقر ٧. مشكاة الأنوار: ٦٤.

[٣] - خدا بجاى/a خداى بجا.

[٤] - ايشان/m ايشانى!

[٥] - الكافي ٢: ٩٢ ح ١٨. أمالي الصدوق: ٣٧٨ ح ٤. تهذيب الأحكام ٦: ٣٧٧ ح ٢٢٢.

[٦] - شمرد/a شمردن.

[٧] -a m + صبر!

[٨] - زياده/s a زياد.

[٩] - شود/s a مى‌شود.