ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٧٨ - باب پنجم در مذمت غرور

دست آوردن صيد بر شكّ است. و هم‌چنين احتياط و عاقبت‌[١] انديشى طريقه عاقلان است. و هركه شكّ دارد در آخرت به حكم احتياط بر وى واجب است كه بگويد:

صبر كردن در چند روز[٢] كم- كه نهايت عمر است- نسبت به آنچه از امر آخرت گفته مى‌شود چيز كمى است، پس اگر آنچه مى‌گويند دروغ است چيزى از من فوت نمى‌شود مگر عيش ايّام حيات و اگر راست است هميشه در جهنّم خواهم‌[٣] بود و صبر بر اين ممكن نيست.

و اصل دوم آن است كه آخرت شكّ است. و اين اصل نيز غلط، بلكه در نزد مؤمنان يقين است. و منشأ اين يقين دو چيز است: يكى ايمان و تصديق‌]m .a ٥٦[ انبيا و علما نمودن. و[٤] دوم وحى و الهام است كه از براى انبيا و اوليا حاصل مى‌شود؛ زيرا كه حقيقت چيزها چنانچه هست از براى ايشان كشف شده و مشاهده آنها را به بصيرت باطن نموده‌اند چنانچه تو به ديده ظاهر مشاهده محسوسات را مى‌كنى، پس هر خبرى‌[٥] كه مى‌دهند از ديده مى‌گويند نه از شنيده و محض تقليد.

و امّا مثال مغرور به خدا شدن آن است كه بعضى به دل و به زبان گفته‌اند كه: اگر بازگشتى به خدا خواهد بود ما از ديگران سزاوارتريم به احسان از آن راه كه در دنيا مالدارتر و خوشحال‌تريم، چنانچه خداى از آن دو مرد كه دو بستان در جنب يكديگر داشتند حكايت فرموده در قرآن مجيد كه يكى از آن دو مى‌گفت: «وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلى‌ رَبِّي لَأَجِدَنَّ خَيْراً مِنْها مُنْقَلَباً»[٦] يعنى گمان ندارم كه قيامتى باشد، و اگر به‌

[١] - عاقبت/s واقعيّت.

[٢] - روز/a روزى. درm هم« روزى» بوده ولى روى حرفِ آخر خط خورده است.

[٣] - خواهم/s a خواهد.

[٤] -s a - و.

[٥] - خبرى/a چيزى.

[٦] - كهف: ٣٦.