ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٠٣ - فصل در عجب

عظيمى‌[١] تصوّر نموده‌[٢] به كرده‌هاى خود مى‌بالد و مى‌نازد، گويا كه در عملها ناز و عشوه مى‌كند.

و هم‌چنين گاه مى‌باشد[٣] به شخصى چيزى عطا مى‌كند و آن را عظيم مى‌شمرد و منّت بر آن كس مى‌گذارد و[٤] صاحب عجب مى‌گردد. و اگر چنانچه او را نيز خدمت فرمايد يا آنكه تكليفات شاقّه نمايد و توقّعات بى‌اندازه داشته باشد و استبعاد نمايد از آنكه مطالب او را سرانجام نداده صاحب ادلال خواهد بود. در قرآن مجيد در معرض مذمّت و انكار اين آيه نازل شد[٥]: «وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ»[٦] يعنى در روز جنگ حنين بسيارىِ عدد شما را به عجب درآورد[٧] و تكيه بر[٨] آن نموده از استمداد خداوندگار غافل گرديده شكست خورديد[٩].

و در موضعى ديگر وارد شده: «وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا»[١٠] يعنى گمان بردند قبيله بنى نضير كه حصارها و قلعه‌هاى ايشان مانع خواهد بود از آمدن عذاب الهى، پس عذاب خداى تعالى‌[١١] بر ايشان نازل شد[١٢] از آنجا كه گمان نداشتند.

و نيز در قرآن واقع شده: «وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً»[١٣] يعنى كارهاى بد مى‌كنند و گمان مى‌برند كه بسيار خوب مى‌كنند. و اين حالت نيز به عجب به عمل برمى‌گردد.

[١] - نزد خداى عزّ وجلّ منزلت عظيمى/s a منزلت عظيمى نزد خداى تعالى.

[٢] -s a + و.

[٣] -s a + كه.

[٤] -s a - و.

[٥] - شد/s a شده.

[٦] - توبه: ٢٥.

[٧] - درآورد/s a درآورده.

[٨] - بر/a s به.

[٩] - خورديد/s خورده.

[١٠] - حشر: ٢.

[١١] -a - ى تعالى‌.

[١٢] - شد/m شده.

[١٣] - كهف: ١٠٤.