مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧٣ - آیا نظم یک امر نسبی است؟

ادامه بررسی اشکالات وارده بر برهان نظم

دو مطلب دیگر ایشان راجع به این دلیل نظم گفتهاند. من یک بار اجمالا اشاره میکنم و رد میشویم. یک حرفی که میزنند همین است که تعریف نظم چیست؟

آیا نظم یک امر نسبی است؟

ممکن است کسی بگوید که نظم یک امر نسبی است، یعنی انسان یک شئ را نسبت به یک شئ دیگر، به اعتبار مقصد و هدف خاصی که انسان دارد، «منظم» مینامد. فرض کنید که ما الآن این دانههای تسبیح را به صورت یک رشته منظم میکنیم. نظم این دانهها به شکل خاصی است: سی و سه دانه در یک سر قرار گرفته، بعد یک عدسی مانند در وسط [و بعد از آن سی و سه دانه و بعد یک عدسی مانند دیگر و بعد سی و سه دانه دیگر.] اسم این را «نظم» میگذاریم، به اعتبار آن مقصد و هدفی که برای ما بر آن مترتب میشود. مثلا مقصد ما این است که میخواهیم تسبیحات حضرت زهرا سلام اللّه علیها را بگوییم. این، مقصد ما را خوب تأمین میکند؛ سی و چهار تا «الله اکبر» و سی و سه تا «الحمدللّه» و سی و سه تا «سبحان اللّه». اگر این تسبیح را پاره کنیم و دانههای آن روی زمین پراکنده شود، آن هم