مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٩ - یادآوری نظر اشاعره

ادامه بحث در حکمت و عنایت حق تعالی

بحث درباره عنایت و کیفیت دخول شر در قضایالهی بود. بحثهایی از خارج راجع به تعریف «عنایت» و بالخصوص «حکمت» کردیم که آن بحثها را تکرار نمیکنیم. رسیدیم به آیه کریمه «لا یسْئَلُ عَمّا یفْعَلُ وَ هُمْ یسْئَلونَ» که گفتیم درباره تفسیر و توضیح این آیه بحثهای خیلی ریشهداری از قدیم میان مفسرین و متکلمین بوده است.

یادآوری نظر اشاعره

از مفسرین، آنهایی که طرز فکر اشعری دارند، در کلام خود مدعی هستند که فعل اللّه معلَّل به هیچ غرضی نیست، لاغرض فی فعله. غرض داشتن از مختصات ممکنالوجودهاست. انسان و غیر انسان از ممکنالوجودها در فعلشان غرض دارند.

واجبالوجود منزه است از اینکه فعلش برای یک غرض باشد. سؤال به لِمَ، سؤال از غرض و غایت است [و این سؤال در مورد خدا معنی ندارد.]

وقتی که ما سؤال از لمّیت یک شئ میکنیم، به دو منظور ممکن است باشد. یعنی ما دو «لِمَ» داریم: یک «لم» ثبوتی و یک «لم» اثباتی. لم ثبوتی این است که سؤال