مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٥ - وجه دیگری در تفسیر آیه این آیه ناظر به مسأله عدل و ظلم است

خداوند کردند و گفتند:«أ تَجْعَلُ فیها مَنْ یفْسِدُ فیها وَ یسْفِک الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِک وَ نُقَدِّسُ لَک ...» [١].

سؤال: با این بیان معتزله، از خداوند سلب قدرت نمیشود؟ چون میگوییم محال است که غیر از این باشد.

استاد: اشکال ندارد که در مورد خدا بگوییم که محال است. همان طور که محال است که خداوند جاهل باشد، محال است که خداوند عاجز باشد. آیا این سلب قدرت است؟ نه.

وجه دیگری در تفسیر آیه : این آیه ناظر به مسأله عدل و ظلم است

وجه دیگری که در این آیه احتمال داده شده است این است که خداوند هرگونه تصرفی که در عالم و مخلوقات بکند، جای سؤال به معنی اعتراض نیست. البته نه اعتراض به کار لغوی که نبایست صورت میگرفت، بلکه اعتراض به کاری که از حد و حریم خود تجاوز کرده و ظلم صورت گرفته است.

یک وقت در مورد کاری سؤال میشود که چرا کردی؟ یعنی چرا این کار لغو و بیهوده را کردی؟ یعنی او را ملامت میکنیم از نظر خودش که چرا کار بیهوده انجام دادهای؟

ولی اگر به یک آدم متجاوز «چرا» بگویید، نمیخواهید به بیهوده و بی غرض بودن کار او اعتراض کنید. بلکه شما به اصل غرضش اعتراض دارید، یعنی میخواهید بگویید که تو چرا رعایت این حق را در اینجا نمیکنی؟ مثلا میگویید:

چرا به مال غیر تجاوز کردهای؟ در اینجا نمیخواهید بگویید که کار بیهوده کردهای و از نظر خودت هیچ غرض و فایدهای نداشته است؛ نه، مقصود این است که چرا این غرض را انتخاب کردی؟ تو نباید به سوی این غرض و هدف میرفتی، چون این نوع رفتن ظلم تلقی میشود.

با این تعبیر، آیه ناظر به مسأله حکمت و عبث نیست، ناظر به مسأله عدل و ظلم است. از جنبه عدل و ظلم معنی ندارد سؤال شود که چرا خداوند چنین کاری کرده