مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٤ - شرح و توضیح متن
کرده باشم.
فالخیربالجملة هو ما یتشوّقه کلّ شیء فی حدّه و یتّم به وجوده، والشر لا ذات له، بل هو إما عدم جوهر، أو عدم صلاح لحال الجوهر. فالوجود خیریة، و کمالالوجود خیریةالوجود. والوجود الذی لایقارنه عدم- لا عدم جوهر، و لا عدم شیء للجوهر، بل هو دائماً بالفعل- فهو خیر محض، والممکنالوجود بذاته لیس خیراً محضاً؛ لأن ذاته بذاته لا یجب لهالوجود بذاته، فذاته تحتمل العدم، و ما احتمل العدم بوجه ما، فلیس من جمیع جهاته بریئاً من الشر و النقص، فإذن لیس الخیر المحض إلاالواجبالوجود بذاته.
پس، از جهت خیر بالذات خیر است؛ و از جهت خیر بالعرض هم میگوید:
و قد یقال أیضاً خیر، لما کان مفیداً لکمالات الاشیاء و خیراتها، و قد بان أن واجبالوجود یجب أن یکون لذاته مفیداً لکل وجود، و لکل کمال وجود، فهو من هذه الجهة خیر أیضاً لایدخله نقص و لا شر، و کل واجبالوجود فهو حق؛ لأن حقیقة کل شیء خصوصیة وجوده الذی یثبت له، فلا أحق إذن من واجبالوجود.
این از جهت معنای اول «حق» بود که وجود داشتن است. [اما از جهت معنی دوم:] وقد یقال حق، أیضاً، لما یکون الاعتقادبوجوده صادقاً، فلا أحق بهذه الحقیقة مما یکون الإعتقاد بوجوده صادقاً، و مع صدقه دائماً، و مع دوامه لذاته لا لغیره؛ و سائر الاشیاء فإن ماهیاتها کما علمت لا تستحقالوجود، بل هی فی أنفسها و قطع إضافتها إلی واجبالوجود تستحق العدم؛ فلذلک کلها فی أنفسها باطلة، و به حقة، و بالقیاس إلی الوجه الذی یلیه حاصلة، فلذلک کل شیء هالک إلا وجهه، فهو أحق بأن یکون حقاً.