ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٩٩ - فصل در تقليد عوام از علما

كردن از علما آنچه گفته‌اند؟ آيا تفاوتى هست ميان عوامّ‌[١] يهود با عوامّ ما؟ و هرگاه از براى ايشان تقليد علما نمودن جايز نباشد از براى عوامّ‌[٢] ما نيز تقليد علما جايز نخواهد بود.

آن حضرت در جواب فرمودند كه: ميان عوامّ ما با علماى ما و ميان عوامّ يهود با علماى ايشان از راهى فرق است و از راهى مساويند، امّا از راهى كه مساويند[٣] آن است كه خداى تعالى‌ عوامّ ما را در تقليد علما مذمّت نموده چنانچه مذمّت عوامّ يهود كرده. و امّا از راهى كه ميان ايشان فرق است اين چنين نيست.

سايل گفت: يا ابن رسول اللَّه! اين را از براى من بيان كن تا بيابم.

آن حضرت فرمودند كه: عوامّ يهود علماى خود را شناخته بودند به دروغگويىِ صريح و به حرام خوردن و رشوه گرفتن و به اينكه حكم خدا را از طريقى كه مى‌بايست تغيير مى‌دادند به سبب التماس بعضى و[٤] به‌[٥] سبب توجّهى كه با بعضى مى‌داشتند و به سبب رشوه‌اى كه از بعضى مى‌گرفتند. و شناخته بودند ايشان را به تعصّب سختى كه به آن از دين بِدَر مى‌رفتند و هرگاه به تعصّب درمى‌آمدند باطل مى‌ساختند حقّ كسانى را كه بر آنها تعصّب مى‌ورزيدند و مى‌دادند به كسانى كه از براى ايشان تعصّب مى‌كشيدند آنچه را مستحقّ نبودند و از براى خاطر ايشان ستم به جمعى مى‌كردند. و شناخته بودند ايشان را كه مرتكب حرامها مى‌شدند. و اين را دانسته بودند كه هركه اين كارها مى‌كند فاسق است و جايز نيست تصديق او نمودن در آنچه‌]m .b ٤٢[ به خداى عزّ وجلّ يا به‌[٦] پيغمبران نسبت دهد[٧]. و خداى عزّ وجلّ از

[١] -a s - عوامّ.

[٢] -m - عوامّ.

[٣] -s m - امّا از راهى كه مساويند.

[٤] -s - به سبب التماس بعضى و.

[٥] -a - به.

[٦] -s - به.

[٧] - دهد/s a دهند.