ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٢٤ - باب ششم در روزه داشتن است

و بعضى از اهل دانش گفته‌اند: اگر در روزه فضيلتى نمى‌بود مگر ترقّى نمودن از حَظهاى نفس حيوانى به مرتبه عالى- كه تشبّه به ملائكه روحانى باشد- هرآينه اين فضيلت و منقبت از براى آن كافى بود.

ووجه آنكه روزه سپرى است از آتش آن است كه رفع‌[١] مى‌كند حرارت شهوت و غضبى را كه آتش جهنّم در باطن آدمى در دنيا به آن افروخته مى‌شود و در قيامت ظاهر مى‌گردد، چنانچه سپر دفع مى‌كند از صاحبش حرارت و تندى آهن را.

و وجه آنكه فرمودند: «مادامى كه غيبت مسلمانى نكند» آن است كه غيبتْ خوردنِ گوشت مرده است و اين نوعى است از خوردن كه بدن به آن قوّت مى‌يابد.

و شرافت داشتن روزه به آنكه از براى خداست و نسبت به خدا دارد[٢]- اگرچه تمامى عبادتها از براى خداست، مانند شرافت كعبه كه نسبت به خدا دارد اگرچه تمامى زمين از براى خداست- از براى دو معناست:

يكى آنكه روزه بازداشتن نفس و ترك كردن چيزى چند است، و اين امرى است پنهانى و عملى در آن نيست كه مشاهده شود. و جميع عبادتها را مردم مشاهده مى‌نمايند و مى‌بينند و روزه را به غير از خدا كسى نمى‌داند از براى آنكه عمل باطنى است و مجرّد صبر كردنى است و از براى محض خداست و جزاى آن از جانب خداست و بَس، و ديگرى را در اين عبادت شركتى نيست.

و معناى دوم آن است كه روزه درهم مى‌شكند دشمن خدا را]m .b ٢٢١[ زيرا كه وسيله شيطان شهوتهاست و قوّت شهوتها به خوردن و آشاميدن است. و از براى اين است كه حضرت پيغمبر ٦ فرمودند: به درستى كه شيطان در فرزند آدم جريان مى‌يابد مانند جريان خون، پس راه‌هاى او را تنگ گردانيد به گرسنگى‌[٣]. و شهوتها[٤]

[١] - رفع/a s دفع.

[٢] -a + و.

[٣] - عوالي اللئالي ١: ٢٧٣ ح ٩٧.

[٤] -a s + و!