ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥١٠ - فصل آداب منفق

است كه تصدّق كنى در حالتى كه تندرست و بخيل باشى‌[١] و امّيد به بقا داشته از پريشانى ترسى، و پس نيندازى تا هنگامى كه مرگ را معاينه نمايى در آن وقت گويى‌[٢]: به فلانى اين مقدار بدهيد و به فلانى‌[٣] اين مقدار بدهيد[٤].

ديگر سزاوار آن است كه عطا را كم بشمارد تا در نزد خدا عظيم گردد. و اين به آن مى‌شود كه متذكّر توفيق و ثواب شود.

حضرت امام جعفر صادق ٧ فرمودند: معروف تا سه خصلت در آن نباشد معروف نمى‌باشد: يكى كم شمردن. و دوم پنهان داشتن. و سيُم تعجيل آن را نمودن، از براى آنكه هرگاه او را كم شمارى عظيم مى‌گردانى آن را در نزد كسى كه احسان به آن نموده‌اى. و هرگاه پنهان دارى آن را تمام كرده خواهى بود. و هرگاه تعجيل نمايى گوارا ساخته خواهى بود[٥] و اگر غير اين كنى محو آن را نموده، زبون و بى‌فايده ساخته خواهى بود[٦].

و ديگر سزاوار آن است كه پاكيزه‌تر و محبوبتر و دورتر از شبهه را عطا كند، خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد[٧] فرموده: «وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ»[٨] يعنى مى‌گردانند از براى خدا چيزى را كه كراهت از آن مى‌دارند.

و فرموده: «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ»[٩] يعنى نيكى را در نمى‌يابيد تا انفاق كنيد از آنچه محبّت به آن مى‌داريد.

[١] - حاشيه‌m : سبب در آنكه در حالت بخل صدقه افضل است آن است كه عمل بر خلاف نفس شده، مخالفت با هَوى‌ نموده خواهد بود، منه.

[٢] -a s + كه.

[٣] - فلانى/s a فلان.

[٤] - أمالي الطوسي: ٣٩٨ ح ٣٤. عوالي اللئالي ١: ٣٦٨ ح ٦٨.

[٥] -s - و هرگاه تعجيل نمايى ... بود.

[٦] - الكافي ٤: ٣٠ ح ١. الخصال: ١٣٣ ح ١٤٣.

[٧] -a s - مجيد.

[٨] - نحل: ٦٢.

[٩] - آل عمران: ٩٢.