ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٨١ - فصل در بزرگى شأن يقين و درجات آن

و در كتاب مصباح الشريعة از حضرت امام جعفر صادق ٧ مروى است كه فرمودند: يقين بنده را به حالت بلند و مرتبه عجيب‌[١] مى‌رساند.

و حضرت پيغمبر ٦ از عظمت شأن يقين چنين خبر داده در هنگامى كه در نزد او ذكر اين شد كه عيسى بن مريم بر روى آب مى‌رفتند، آن حضرت فرمودند كه: اگر يقين او زياد[٢] مى‌شد بر روى هوا مى‌رفت. و به اين سخن راهنمايى نمودند به اينكه پيغمبرانْ با عظمت مرتبه‌اى كه در نزد خدا داشتند تفاوت ايشان با يكديگر در حقيقت يقين بود و بَس. و آنكه هرگز يقين را نهايتى نيست و مؤمنان نيز در قوّت يقين و ضعف آن به تفاوتند؛ پس هركه از ايشان يقينش قوى بود[٣] علامتش آن بود كه خود را بَرى مى‌داند از گردانيدن از بدى‌ها و قدرت داشتن بر نيكى‌ها مگر به استعانت از خدا و بر استقامت باشد در امر خدا و طاعت آن به حسب ظاهر و باطن و مساوى بود در نزد وى حالتهاى عدم و وجود و زياده و نقصان و[٤] مدح و ذمّ و عزّت و خوارى، زيرا كه همه چيز را از يك‌جا مى‌داند. و از ضعف يقين چنگ بر[٥] اسباب زده و در اين باب خود را مرخص ساخته و تابع عادتها و سخنان مردم شده بدون آنكه به كنه حقيقت آنها رسيده باشد و سعى در امور دنيا و جمع و امساك آن مى‌كند و به زبان مى‌گويد كه: منع كننده و عطا كننده‌اى به غير خدا نيست و نمى‌رسد به بنده مگر آنچه روزى او شده و قسمت اوست و سعى باعث زيادتى روزى نمى‌شود. و به كردار و دل انكار مى‌كند آنچه را به زبان مى‌گويد. خداى عزّ وجلّ فرموده‌[٦]: «يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يَكْتُمُونَ»[٧] يعنى مى‌گويند به زبان چيزى چند كه در دلشان‌

[١] - عجيب/a عَجب.

[٢] - زياد/a زياده.

[٣] -s + و!

[٤] - و/a در.

[٥] - بر/a در.

[٦] -a + است.

[٧] - آل عمران: ١٦٧.