ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٢٢ - فصل در اعيان دنيا

و چهارپايان و زراعت، و اين كه گفته شد متاع حيات دنياست و بازگشت خوب در نزد خداست.

پس اعيان دنيا اينهاست كه مذكور شد الّا آنكه اينها را با بنده دو نوع ربط مى‌باشد:

ربطى با دل‌[١] مى‌دارند كه عبارت است از محبّت داشتنِ دل به آنها و بهره‌اى كه از آنها برمى‌دارد و همّت را منصرف به آنها مى‌گرداند تا آنكه دل او مانند بنده خواهشمند بى‌اندازه مى‌شود. و در اين ربط جميع صفات قلب كه متعلّق به دنياست داخل است مثل كبر و كينه و حسد و ريا و نام و آوازه و بدگمانى و مساهله در دين و محبّت مدح و ثنا و محبّت به بسيارى‌]m .a ٢٥[ مال و اولاد و فخر كردن. و دنياى باطنى كه عبارت از اينهاست و امّا[٢] دنياى ظاهرى عبارت از اعيان مذكوره است.

و ربط دوم آن است كه با بدن مى‌دارند[٣] و آن عبارت از مشغول بودن بدن است به اصلاح اعيان مذكوره تا آنكه صلاحيّت حظوظ بدن و غير آن به هم رسانند. و آن تمامى صنعتها و پستهايى است كه مردم به آنها مشغول شده‌اند به حيثيّتى كه خود را و عاقبت و حالى كه بازگشت ايشان بدان خواهد بود فراموش كرده‌اند. و اگر[٤] سبب احتياج به صنعتها[٥] را مى‌دانستند و اكتفا به قدر حاجت مى‌نمودند مشاغل دنيا ايشان را فرو نمى‌گرفت. و آنكه مشاغل ايشان را فرو گرفته است از براى آن است كه جاهلند به دنيا و به حكمت در دنيا و به حظوظ دنيوى. و چون شغلهايى در پىِ هم‌[٦] به هم رسيده و بعضى به بعضى متّصل شده و هر شغلى ديگر إلى غير النَّهاية گرديده لِهذا در بسيارى اشغال حيران شده مقصود از آنها را فراموش كرده‌اند. و آنچه در مذمّت دنيا وارد شده به اين برمى‌گردد كه گفتيم.

[١] - با دل/s m به اوّل!

[٢] -s - دنياى باطنى كه ... امّا.

[٣] - مى‌دارند/s مى‌دارد.

[٤] -a + به.

[٥] - صنعتها/s a صنعتهاى.

[٦] -a - هم.