ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٦٣ - فصل ركوع

كند به ياد او بياور[١] كه خدا بر تو مطّلع است و قبيح است كه با غفلت با او مناجات كنى چرا كه اين بى‌پروايى است نسبت به خدا، شايد كه عود نمايد به التفات به‌[٢] خدا.

و خشوع را بر دل لازم گردان؛ زيرا كه خلاصى از التفات به حسب ظاهر و باطن ثمره خشوع است و هرگاه باطن خشوع كند ظاهر خشوع خواهد نمود.

حضرت پيغمبر ٦ نماز گزارنده‌اى را ديد كه با ريش خود بازى مى‌كرد، پس فرمودند: اگر دل اين خشوع مى‌داشت اعضاى او نيز خشوع مى‌نمود[٣]. از براى آنكه رعيّت به حكم راعى مى‌باشد. و از براى اين است كه در دعا وارد شده كه: خداوندا! اصلاح كن رعيّت و راعى را.

و دل راعى است و اعضا رعيّت و تمامى اينها از مقتضيات طبع است هرگاه در برابر پادشاه عظيم الشَّأنى از پادشاهان دنيا باشد. و چون اين اقتضا را[٤] در برابر پادشاهِ‌[٥] پادشاهان نكند[٦] هرگاه اين را دانسته باشد كه خدا پادشاهِ پادشاهان است! و هركه در برابر غير خدا آرميده وبا خشوع باشد ودر برابر خدا در حركت و اضطراب باشد از آن راه است كه معرفت آن قاصر است از دانستن بزرگى خدا و از مطّلع بودن او بر باطن.

و تأمّل كن در آيه: «الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ* وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ»[٧] يعنى مى‌بيند خداى عزّ وجلّ تو را در هنگامى كه به عبادت مى‌ايستى. و مى‌بيند تغيير حالات تو را در ميان نمازگزارندگان.

فصل [ركوع‌]

و سزاوار آن است كه در وقت ركوع تجديد ذكر بزرگوارى خدا را بنمايى و دستها

[١] - بياور/a بيارد.

[٢] -m - به.

[٣] - عوالي اللئالي ٢: ٢٣ ح ٥١.

[٤] -a + و!

[٥] -a - پادشاه.

[٦] - نكند/a بكند!

[٧] - شعراء: ٢١٨ و ٢١٩.