ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٠٩ - فصل در اينكه نيت بهتر از عمل است

نيّت ايشان آن است كه اگر در دنيا مخلّد باشند هميشه (معصيت خدا[١] بكنند. و بهشتيان از براى آن در بهشت مخلّد خواهند بود كه‌[٢] نيّت ايشان آن است كه اگر در دنيا مخلّد باشند هميشه)[٣] طاعت خداى عزّ وجلّ‌[٤] بكنند. پس هريك از اين دو به حسب نيّت مخلّد خواهند بود. بعد از آن اين آيه را تلاوت نمودند: «قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‌ شاكِلَتِهِ»[٥] و فرمودند: يعنى هر كسى عمل بر نيّت خود مى‌كند[٦].

و نيز آن حضرت فرمودند: هركه بشنود ثواب بر[٧] عملى را[٨] و آن عمل را بجاى آورد آن ثواب به آن خواهد رسيد اگرچه آن چنان نباشد كه به وى رسيده‌[٩].

و از معناهايى كه در حديث مشهور گفته‌اند آن است كه: از براى آن نيّت بهتر است از عمل كه نفع عمل موقوف بر نيّت است و عكس نيست. و از براى آن است كه غرض اصلى از عمل متأثّر شدن قلب است به ميل به خدا نمودن و از غير خدا منحرف شدن، چنانچه در قرآن مجيد فرموده: «لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى‌ مِنْكُمْ»[١٠] يعنى گوشت و خون قربانى به خدا نمى‌رسد بلكه آنچه به خدا مى‌رسد پرهيزكارى و خوش نيّتى شماست. آيا نمى‌بينى كه هرگاه مردى با زن خود جماع كند]m .b ٤٩[ به گمان زن ديگران البته گنه‌[١١] كار خواهد بود و هرگاه با زن ديگرى جماع كند به گمان زنِ خود گنه‌كار نخواهد بود.

و متأثّر شدن حالتى است از حالات قلب و به اين سخن معناى حديثى كه آن حضرت فرمودند مى‌توان دانست. و مضمون حديث آن است كه: هركه نيّت عمل‌

[١] -a + ى عزّ وجلّ را.

[٢] -a - كه.

[٣] - ميان پرانتز ازs افتاده است.

[٤] -a + را.

[٥] - اسراء: ٨٤.

[٦] - الكافي ٢: ٨٥ ح ٥.

[٧] - بر/s a هر.

[٨] -s - را.

[٩] - الكافي ٢: ٨٧ ح ١.

[١٠] - حجّ: ٣٧.

[١١] - گنه/a s گناه.