ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٩٣ - فصل در عدم فرق بين اسباب پنهان و ظاهرى

بنشيند و ترك كسب نموده، خود را فارغ سازد از براى فكر يا ذكر و اخلاص و صرف كردن تمامى اوقات‌[١] به عبادت به عنوانى كه خاطر او متوجّه مردم نگردد در انتظار كشيدن آنكه كسى داخل شود و چيزى از براى آن بياورد، بلكه دل او قوى باشد در صبر كردن و اعتماد بر خدا نمودن.

و اين گمان كه بعضى كرده‌اند غلط است، زيرا كه هركه جهاد نفس كند و طريقى كند كه يك هفته صبر بر گرسنگى تواند كرد و ممكن باشد او را كه‌[٢] گياه را[٣] قُوتِ خود سازد در آن هنگام اسباب در حقّ او ظاهر مى‌شود زيرا كه يك فرد توانگرى و استغنا آن است كه احتياج نداشته باشد، پس اگر اعتماد او بر صبر يا قدرت بر خوردنِ گياه باشد توكّل ننموده خواهد بود. و اگر چنانچه امّيد به خدا دارد و بَس بايد كه‌[٤] در شهر خود بماند با اسباب ظاهرى و اعتماد بر خدا نمايد نه بر اسباب، چنانچه خداى عزّ وجلّ امر كرده زاهدى را كه قصّه او گذشت.

و امّا توطين نفس بر مردن از راه گرسنگى به حسب شرعْ ممنوع است، خداى عزّ وجلّ فرموده: «وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ»[٥] يعنى به دستِ خود نفسِ خود را در هلاك‌[٦] ميندازيد[٧].

و امّا كسى كه در خانه نشسته باشد و عبادت خدا كند و ترك كسب كرده باشد آن كس ترك متابعت فرمان خدا نموده در باب طلب كردن. حضرت امام جعفر صادق ٧ فرمودند: هركه قُوت به چنين مردى دهد عبادت او عظيم‌تر است‌[٨]. و بسيار مى‌باشد كه چنين مردى بار گرانى بر مردمان مى‌شود زيرا كه حال او ندا به‌

[١] -a + را.

[٢] - او را كه/s a كه او را.

[٣] -s - را.

[٤] -s a - كه.

[٥] - بقره: ١٩٥.

[٦] -s - در هلاك.

[٧] - ميندازيد/a نيندازيد.

[٨] - الكافي ٥: ٧٨ ح ٤. تهذيب الأحكام ٦: ٣٢٤ ح ١٠.