ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٥٦ - فصل در اينكه محبت بعد از معرفت و ادراك حاصل مىشود

به چشم ديده نمى‌شود، بلكه حسن و جمال منحصر در مدركات حواس نيست، بلكه بسيارى از خصلتهاى خير به نور بصيرت باطنى مدرك مى‌شود و علامت اين آن است كه طبعهاى سليم بر محبّت انبيا و ائمّه : سرشته شده‌اند با آنكه آنها را نديده‌اند، تا آنكه گاه مى‌باشد كه محبّت مردى به صاحبِ مذهب خود از حدّ عشق تجاوز مى‌كند و اين عشق او را بر اين مى‌دارد كه جميع اموال خود را صرف در نصرت مذهب او و دفع از جانب آن مى‌كند و اگر كسى طعنى بر امام و متبوع آن بزند در مقاتله او خود را در معرض هلاك مى‌اندازد.

و تمامى خصلتهاى خير به علم و قدرت برمى‌گردد. و اين دو بِالطَّبع محبوبند و به حواس مدرك نمى‌شوند، بلكه چون مردم وصف‌]m .a ٢٨[ حضرت أمير المؤمنين ٧ را به شجاعت و حاتم را به سخاوت كرده‌اند[١] دلها آنها[٢] را دوست مى‌دارند محبّت ضرورى بى‌اختيار، و اين از راه نظر به صورت محسوس نيست و از راه حظّى نيست كه از ايشان به كسى رسد[٣]. و هركسى كه بصيرت باطنى‌[٤] بر وى غالب‌تر از حواس ظاهره است محبّت او به معانى باطنه بيش از محبّت معانى ظاهره مى‌باشد.

و ديگر آنكه هر[٥] كه محبّت مى‌دارد يا با خود مى‌دارد يا با غير؛ و محبّت غير[٦] از براى حسن و جمال است و[٧] يا از براى احسان و كمال است و يا از براى جنسيّت ميان او و ميان صاحب محبّت است. و امّا محبّت خود شديدتر و قوى‌تر مى‌باشد از براى آنكه محبّت به قدر موافقت و معرفت مى‌باشد و هيچ چيز به كسى موافق‌تر از نفس‌

[١] - عبارت درa s جابجاست.

[٢] - آنها/a آن.

[٣] -a - و.

[٤] - باطنى/a باطن.

[٥] -a + گاه.

[٦] -s + يا.a + را.

[٧] -a - و.