ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢١٩ - فصل در آنچه باقى مىماند با بنده در حالت مرگ

عملى است كه باز دارد آدمى را از شهوتها و لذّتها را در نزد وى دشمن گردانيده، منع كند او را از آنها[١]. و تمامى اينها ممكن نيست مگر به صحّت بدن و صحّت بدن‌[٢] ميسّر نيست مگر به قوت و لباس و مسكن. و هريك از اينها محتاج است به اسباب بسيار. و قدر ضرورى از اين سه كه از آن چاره‌اى نيست‌[٣] هرگاه بنده اخذ نمايد از براى آخرت خواهد بود و از جمله دنيا پرستان نخواهد بود[٤] و دنيا در حقّ وى مزرعه آخرت خواهد بود. و اگر چنانچه اخذ آنها[٥] نمايد به قصد تنعّم و حَظّ نفس از دنيا پرستان و راغبان در حظوظ دنيا مى‌گردد الّا آنكه رغبت در حظوظ دنيا منقسم به چند قسم مى‌شود:

يك قسم آن است كه صاحبش را در آخرت در معرض عذاب درمى‌آورد و آن را حرام مى‌گويند.

و قسمى آن است كه مانع مى‌شود ميان بنده و ميان رسيدن به درجه‌هاى عاليه و موجب طول حساب مى‌شود و آن را حلال مى‌گويند. و هركه صاحب بصيرت است مى‌داند كه طول وقوف در عرصات قيامت از براى حساب نيز عذابى است، پس هركه مناقشه با وى در حساب بشود معذّب خواهد بود. و از براى اين است كه حضرت پيغمبر ٦ فرموده‌اند: حلال دنيا حساب است و[٦] حرامش عذاب‌[٧]. بلكه اگر حسابى نمى‌بود هرآينه آنچه فوت مى‌شود از درجه‌هاى عاليه در بهشت و آنچه وارد مى‌شود بر دل از حسرت بر فوتِ درجات به سبب حظوظ حقيره خسيسه كه بقايى ندارد آن نيز عذابى است.

و بسنج به اين حالى كه در دنيا مى‌دارى هرگاه نظر كنى به امثال خود در حالتى كه‌

[١] - آنها/a s اينها.

[٢] -a s - و صحّت بدن.

[٣] -a + و.

[٤] - بود/a s شد.

[٥] - آنها/a s اينها.

[٦] -a + در.

[٧] - نگر: الكافي ٢: ٤٥٩ ح ٣. معاني الأخبار: ٢٦١.