ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٦٣ - فصل در علاج غضب

و علاجى ديگر آن است كه تأمّل كند در آنچه وارد شده در فضيلت فرو نشانيدن خشم و عفو كردن و حلم و تحمّل نمودن، خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد فرموده:

«خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ»[١] يعنى فرا گير عفو كردن را و امر كن به معروف و اعراض كن از جاهلان.

و نيز فرموده: «وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ»[٢] يعنى جماعت متّقيان آنانند كه باز مى‌دارند خشم خود را با آنكه قدرت بر امضاى آن داشته باشند و عفو مى‌كنند از مردمْ بدى‌اى كه با ايشان كرده باشند[٣]. و خداى عزّ وجلّ دوست مى‌دارد احسان كننده‌ها را.

و باز فرموده: «ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ* وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ»[٤] يعنى دفع كن بدى را كه با تو كرده‌اند به چيزى كه در نفس الأمر بهتر باشد. و هرگاه اين كار بكنى ميان تو و ميان آن كس كه دشمنى بوده‌[٥] هرآينه طريقى مى‌شود كه آن كس دوست و مهربان گردد. و داده نشده است اين خصلت- يعنى در برابرِ بدى نيكى كردن- مگر به جماعت صابران، و داده نشده است اين خصلت‌[٦] مگر به‌[٧] كسى كه در دين صاحب نصيب عظيمى‌[٨] باشد.

و حضرت پيغمبر ٦ فرمودند: هيچ جرعه‌اى نمى‌آشامد بنده‌اى كه قدر آن عظيم‌تر باشد از جرعه خشمى كه فرو نشاند آن را از براى طلب رضاى خداى عزّ وجلّ‌[٩].

[١] - اعراف: ١٩٩.

[٢] - آل عمران: ١٣٤.

[٣] - باشند/m باشد.

[٤] - فصّلت: ٣٤- ٣٥.

[٥] - بوده/a بود.

[٦] -m - خصلت.

[٧] -a - به.

[٨] - نصيب عظيمى/a نصيبى عظيم.

[٩] - المجازات النبويّة: ١٥٢. سنن ابن ماجة ٢: ١٤٠١ ح ٤١٨٩.