ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٤٣ - فصل در زبان و آفات آن

ارخاى عنان آن نموده باشد شيطان او را در هر ميدانى سَير خواهد فرمود و خواهد كشانيد او را به كنار وادى‌[١] كه تحت او به مرور سيل تهى و خالى و فوقش شكافته و مُشرف بر انهدام باشد تا آنكه مضطر سازد او را به هلاك‌[٢]. و ساقط نمى‌سازد مردم را بر[٣] روى در آتش جهنّم مگر آنچه درويده‌اند به زبان از سخنانى كه در آن خيرى نباشد چنانچه در حديث نبوى وارد شده‌[٤].

و نجات نمى‌توان يافت از شرّ زبان مگر آنكه مقيّد شود به لجام شرع، پس رها نشود مگر در چيزى كه در دنيا و آخرت نافع باشد. و بازداشته شود[٥] از هر چيزى كه از شرّ آن ترسد خواه در دنيا و خواه در آخرت. و علم به محمود از سخن گفتن يا مذموم از آن بسيار پنهان و ناياب است و عمل به مقتضاى آن بر كسى كه دانسته باشد گران و دشوار.

و نافرمان بردارترين اعضا بر آدمى زبان است از براى آنكه تعبى در حركت دادن آن و مؤنتى در رها كردن آن نيست. و مردم در اجتناب از آفات و مفاسد آن و پرهيز از تله‌ها و دامهاى آن مساهله بسيار نموده‌اند. و آن عظيم‌ترين آلتى است از براى شيطان در گمراه كردن انسان. و از براى اين است كه حضرت پيغمبر ٦ فرمودند[٦]: هركه خاموش شد نجات يافت‌[٧].

و فرمودند[٨]: خاموشى حكمت است. و كم است كسى كه اين كار بكند[٩]. يعنى احتياط و عاقبت‌انديشى در خاموشى است.

[١] - كنار وادى/a كنارى.

[٢] - هلاك/a هلاكت.

[٣] - بر/a به.

[٤] - نگر: الكافي ٢: ١١٥ ح ١٤. تحف العقول: ٥٦.

[٥] - شود/a مى‌شود.

[٦] -a + كه.

[٧] - أمالي الطوسي: ٥٣٧. مكارم الأخلاق: ٤٧٠. روضة الواعظين: ٤٦٩.

[٨] - فرمودند/s فرمود.

[٩] - مجمع البيان ٨: ٨٣ به نقل از لقمان حكيم.