اولی اسلامی بسی غنی‌تر است از آنچه این گروه به جهل و یا به عمد فرض‌ کرده‌اند . نه توحید اسلامی به آن سادگی و بی‌محتوائی است که اینها فرض‌ کرده‌اند و نه معنویت انسان در اسلام منحصر به زهد خشک است و نه نیکان‌ صحابه رسول اکرم آنچنان بوده‌اند که توصیف شد و نه آداب اسلامی محدود است به اعمال جوارح و اعضاء . ما در اینجا اجمالا در حدی که روشن شود که تعلیمات اصلی اسلام می‌توانسته‌ است الهام بخش یک سلسله معارف عمیق در مورد عرفان نظری و عملی بوده‌ باشد مطالبی می‌آوریم . قرآن کریم درباب توحید ، هرگز خدا و خلقت را به سازنده خانه و خانه‌ قیاس نمی‌کند . قرآن خدا را خالق و آفریننده جهان معرفی می‌کند و در همان‌ حال می‌گوید ذات مقدس او در همه جا و با همه چیز هست . " « اینما تولوا فثم وجه الله » " به هر طرف رو کنید چهره خدا آنجاست . " « و نحن اقرب الیکم منکم غ" . از شما به شما نزدیکتریم . "« هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن »" اول همه اشیاء او است و آخر همه او است ( از او آغاز یافته‌اند و به او پایان می‌یابند ) ظاهر و هویدا او است و در همان حال باطن و ناپیدا هم او است و آیاتی دیگر از این قبیل . بدیهی است که اینگونه آیات افکار و اندیشه‌ها را به سوی توحیدی برتر و عالیتر از توحید عوام می‌خوانده است . در حدیث کافی آمده است که خداوند می‌دانست که در آخرالزمان مردمانی متعمق در توحید ظهور می‌کنند لهذا آیات‌ اول سوره حدید و سوره قل هوالله احد را نازل فرمود . در مورد سیر و سلوک و طی مراحل قرب حق تا آخرین منازل کافی است که‌ برخی آیات مربوط به " لقاءالله " و آیات مربوط به " رضوان الله " و آیات مربوط به وحی و الهام و مکالمه ملائکه با غیر پیغمبران مثلا حضرت‌ مریم و مخصوصا آیات معراج رسول اکرم را مورد نظر قرار دهیم . در قرآن‌ سخن از نفس اماره ،