ایرانیان تشکیل داده و میدهند . در عین حال در همین دوره‌های اخیر برخی‌ فقهای شیعه از میان عرب برخاسته‌اند که فوق‌العاده مقام شامخی دارند از قبیل شیخ جعفر کاشف الغطاء و شیخ محمدحسن صاحب جواهر الکلام [١] رضوان‌ الله علیهم اجمعین .
بی‌مناسبت نیست تاریخچه مختصری از فقه و فقهاء شیعه از زمان غیبت‌ صغرا تا عصر حاضر ذکر کنیم تا ضمن اینکه سهم ایرانیان در فقه شیعه روشن‌ می‌شود ، تسلسل و تداوم این رشته فرهنگی اسلامی در طول تقریبا هزار و صد سال که بدون وقفه ادامه یافته است نیز روشن شود .
علم فقه ، یعنی فقه مدون که در آن کتاب تدوین و تألیف شده است و آن‌ کتب هم اکنون نیز موجود است ، سابقه هزار و صد ساله دارد . یعنی از ١١ قرن پیش تاکنون بدون وقفه حوزه‌های تدریسی فقهی برقرار بوده است ، استادان شاگردانی تربیت کرده‌اند و آن شاگردان به نوبه خود شاگردان دیگری‌ تربیت کرده‌اند تا عصر حاضر . و این رابطه استاد و شاگردی قطع نشده است‌ .
البته علوم دیگر مانند فلسفه ، منطق ، ریاضیات ، طب سابقه بیشتری‌ دارند و کتابهائی از زمانهای دورتر در این علوم در دست است ، ولی در هیچیک از آن علوم شاید نتوان این چنین حیات متسلسل و متداومی که بدون‌ وقفه ولاینقطع رابطه استاد و شاگردی در آن محفوظ باشد نشان داد ، فرضا هم‌ در علم دیگری وجود داشته باشد منحصر به جهان اسلام است ، یعنی تنها در جهان اسلام است که علوم سابقه حیاتی متسلسل و منظم هزار ساله و بیشتر دارند که وقفه‌ای در بین حاصل نشده است . ما بعدا راجع به تسلسل و تداوم‌ فلسفه و عرفان هم بحث خواهیم کرد .
خوشبختانه یکی از مسائلی که مورد توجه علمای مسلمین بوده است اینست‌ که

[١] هر چند بعضی مدعی هستند ( مکارم الاثار جلد ٥ ) که ایشان اصفهانی‌ الاصل می‌باشند .