ولو به طور اجمال ، در حدود امکانات و اطلاعات خودمان به همه جوانب و جبهه‌ها اشاره می‌کنیم . اولین خدمتی که باید از آن نام برد ، خدمت تمدن کهن ایرانی به تمدن‌ جوان اسلامی است . این تمدن کهن به تمدن جوان و با عظمت اسلامی کمک و خدمت فراوان نمود . هر چند این مطلب از مقصود اصلی ما که تشریح خدمات‌ صادقانه ایرانیان به اسلام است بیرون است ، زیرا مورد استفاده قرار گرفتن یک تمدن کهن برای یک تمدن جدید که در حال رشد و پا گرفتن است‌ طبیعی و قهری است ، ولی این دو مطلب آنچنان به هم پیوسته است ، که با ذکر هر یک بدون دیگری مطلب ناقص به نظر می‌رسد . بعلاوه عنوان کتاب " خدمات متقابل اسلام و ایران " است ، لهذا ناچاریم به آنچه مربوط به‌ ایران است نیز اشاره کنیم ، اعم از آنکه جزء خدمات ایرانیان مسلمان‌ شمرده شود یا شمرده نشود . خواننده این کتاب وقتی به اینجا می‌رسد طبعا مایل است از این مطلب هم آگاه گردد . از اینکه بگذریم به خدمات ایرانیان مسلمان به اسلام می‌رسیم . خدمات‌ ایرانیان مسلمان در جبهه‌های مختلف صورت گرفته است : جبهه نشر و تبلیغ و دعوت ملتهای دیگر ، جبهه سربازی و نظامی ، جبهه‌ علم و فرهنگ ، جبهه ذوق و صنعت و هنر . اکنون سخن خود را از خدمات‌ تمدن کهن ایرانی به تمدن جوان اسلامی آغاز می‌نماییم .

تمدن ایران

از ما نخواهید که به تفصیل وارد بحث ماهیت تمدن ایرانی و ارزش واقعی‌ آن و تحولاتی که در آن از دوره هخامنشی تا دوره ساسانی رخ داد بشویم ، زیرا اولا صلاحیت این بحث را نداریم که مانند یک متخصص اظهار نظر کنیم‌ و ثانیا از موضوع بحث ما خارج است . ما در اینجا با استفاده از مسلمات‌ تاریخ که مورد