خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٨
گماشته شده بود و کار خود را انجام میداد و هزینه همه را عیاشی تأمین
میکرد . عیاشی علاوه بر تفسیر و حدیث و فقه ، در طب و نجوم دستی داشته
است . ابن الندیم درالفهرست از او یاد کرده و کتابهای فراوانی از او
نام برده و مدعی شده که کتب عیاشی در خراسان رواج زیادی دارد . عیاشی
ایرانی است ولی ظاهرا عرب نژاد است ابنالندیم میگوید : گفته شده که
تمیمیالاصل است . عیاشی از علمای قرن سوم هجری محسوب میشود .
٣ - تفسیر نعمانی . مؤلف این تفسیر ، ابوعبدالله محمدبن ابراهیم است
. احیانا به نام ابن ابی زینب خوانده میشود . شاگرد شیخ کلینی است .
صاحب تأسیس الشیعه میگوید : نسخهای از تفسیر نعمانی در کتابخانه ایشان
هست . نعمانی معلوم نیست که اهل عراق ( حدود واسط ) است یا اهل مصر ،
نعمانی از علمای قرن چهارم محسوب میشود .
نعمانی دختر زادهای دارد به نام ابوالقاسم حسین معروف به ابن المرزبان
و وزیر مغربی [١] . این مرد به یزدجرد ساسانی نسبت میبرد . و نظر به
اینکه چند نوبت به وزارت رسیده است به " وزیر مغربی " معروف است .
ابن المرزبان در چهارده سالگی قرآن مجید را حفظ کرد . در نحو و لغت و
حساب و جبر و هندسه و منطق و برخی فنون دیگر ماهر بود ، ادیب و
نویسندهای توانا بود .
ابن المرزبان کتابی دارد به نام " خصائص القرآن " در سال ٤١٨ و یا
٤٢٨ درگذشته است و طبق وصیت خودش جنازهاش را از بغداد به نجف منتقل
کردند و در جوار مرقد امیرالمؤمنین علی علیهالسلام دفن نمودند .
٤ - تفسیر تبیان . مؤلف این تفسیر شیخ الطائفه ابوجعفر محمدبن الحسن
بن علی الطوسی است . در ادبیات ، کلام ، فقه ، تفسیر ، حدیث امام و
پیشوا بوده
[١] رجوع شود به تأسیس الشیعة صفحه ٣٣٦ و ریحانة الادب ، جلد ٨ ، صفحه ٢٠١ - . ٢٠٢