خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٠
به شمار میرود . قبروی در اجمیر همه ساله زیارتگاه صدها هزار مسلمان و
هندواست . طریقه سهروردیه که متعاقب چشتیه در هند به وجود آمد ، از
جهت ملاحظه و تأکید زیاد در انجام دستورات دینی با چشتیه اختلاف سلیقه
داشت ، زیرا سهروردیه با انواع رقص و سماع مخصوص که در سایر فرق صوفیه
متداول بود مخالفت میکردند . علاوه بر اینها دو طریقه مشهور دیگر نیز به
نامهای قادریه و نقشبندیه در دوره پیش از مغول به هند آمده و نفوذ کامل
به دست آوردند [١]
این صوفیان که اسلام را در آن منطقه نشر دادند عموما و یا غالبا ایرانی
بودند .
راجع به معینالدین چشتی که نامش در گفته بالا آمده است ، نظر به تاثیر
فوقالعا دهای که این مرد ایرانی عارف مشرب در اسلام قاره هند داشته است
ما عین نوشته دانشمند متتبع محقق جناب آقای عزیزالله عطاردی را که
مخصوصا برای این کتاب تهیه کردهاند ، ضمن اظهار سپاسگزاری از معظم له ،
در اینجا نقل میکنیم معظم له ضمنا از یک عارف ایرانیالاصل معروف دیگر
به نام نظامالدین اولیا که او نیز تاثیر عظیمی در اسلام قاره هند داشته
است یاد کردهاند که عینا آورده میشود :
خواجه معینالدین چشتی هروی در قرن ششم هجری در سیستان [٢] متولد شد و
در همانجا به فرا گرفتن علم و دانش پرداخت و سپس به چشت هرات
[١] همان مدرک ، صفحه . ٣٦٥ [٢] قبلا در مقاله آقای مظهرالدین صدیقی خواندیم که تولد معینالدین چشتی در سمرقند بوده است ، ولی آقای عطاردی آن را صحیح نمیدانند و معتقدند تولد مشارالیه در سیستان بوده است . به هر حال تولدش در ایران بوده و خودش ایرانی و ایرانی نژاد است .