خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٣٤
هستند که استناد عرفا به کتاب و سنت صرفا تقیه و از ترس عوام بوده است ، میخواستهاند به این وسیله جان خود را حفظ کنند . ج - نظریه گروه بیطرفها از نظر این گروه ، در عرفان و تصوف ، خصوصا در عرفان عملی ، و بالاخص آنجا که جنبه فرقهای پیدا میکند بدعتها و انحرافات زیادی میتوان یافت که با کتاب الله و با سنت معتبر وفق نمیدهد . ولی عرفا مانند سایر طبقات فرهنگی اسلامی و مانند غالب فرق اسلامی نسبت به اسلام نهایت خلوص نیت را داشتهاند . و هرگز نمیخواستهاند بر ضد اسلام مطلبی گفته و آورده باشند . ممکن است اشتباهاتی داشته باشند همچنانکه سایر طبقات فرهنگی ، مثلا متکلمین ، فلاسفه ، مفسرین ، فقهاء اشتباهاتی داشتهاند ولی هرگز سوءنیتی نسبت به اسلام در کار نبوده است . مسأله ضدیت عرفا با اسلام از طرف افرادی طرح شده که غرض خاص داشتهاند یا با عرفان و یا با اسلام . اگر کسی بیطرفانه و بیغرضانه کتب عرفا را مطالعه کند به شرط آنکه با زبان و اصطلاحات آنها آشنا باشد ، اشتباهات زیادی ممکن است بیابد ولی تردید هم نخواهد کرد که آنها نسبت به اسلام صمیمیت و خلوص کامل داشتهاند . ما نظر سوم را ترجیح میدهیم و معتقدیم عرفا سوء نیت نداشتهاند ، در عین حال لازم است افراد متخصص و وارد در عرفان و در معارف عمیق اسلامی بیطرفانه درباره مسائل عرفانی و انطباق آنها با اسلام بحث و تحقیق نمایند . مسألهای که اینجا لازم است مطرح شود اینست که آیا عرفان اسلامی از قبیل فقه و اصول و تفسیر و حدیث است یعنی از علومی است که مسلمین مایهها و مادههای اصلی را از اسلام گرفتهاند و برای آنها قواعد و ضوابط و اصول کشف کردهاند ، و یا از قبیل طب و ریاضیات است که از خارج جهان اسلام به جهان اسلام راه یافته است و در دامن تمدن و فرهنگ اسلامی وسیله مسلمین رشد و تکامل یافته است ،