خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٣
سرزمین است ، آن چیز را از نظر آن مردم باید ملی بحساب آید و احساسات ملی و ناسیونالیستی ، آنرا در برگیرد و هر چیزی که از مرز و بوم دیگر آمده است باید برای مردم این سرزمین بیگانه و اجنبی به شمار آید . ولی این مقیاس ، مقیاس درستی نیست ، زیرا ملت از افراد زیادی تشکیل میشود و ممکن است فردی از افراد ملت چیزی را ابداع کند و مورد قبول سایر افراد واقع نشود و ذوق عمومی آنرا طرد کند بدون شک چنین چیزی نمی تواند جنبه ملی به خود بگیرد . مثلا ممکن است ملتی یک سیستم اجتماعی مخصوصی را در زندگی خود انتخاب کند و فردی یا افرادی از همان ملت یک سیستم مغایر با سیستم عمومی ابداع و پیشنهاد کنند و مورد قبول عموم واقع نشود ، در این صورت آن سیستم مردود و مطرود را صرفا به خاطر اینکه از میان مردم برخاسته و مبدع و مبتکر آن یکی از افراد همان ملت بوده نمی توان برای آن ملت ، یک پدیده ملی دانست ، و برعکس ممکن است یک سیستم اجتماعی در خارج از مرزهای یک کشور به وسیله افرادی از غیر آن ملت طرح شود ، ولی افراد آن کشور با آغوش باز آن را بپذیرند ، بدیهی است در اینجا نمی توانیم آن سیستم پذیرفته شده را به خاطر آنکه از جای دیگر آمده است بیگانه و اجنبی بخوانیم و یا مدعی شویم که مردمی که چنین کاری کردهاند بر خلاف اصول ملیت خود عمل کرده و در ملت دیگر خود را هضم کردهاند و یا بالاتر ، مدعی شویم که چنین مردمی خود را تغییر دادهاند . بلی در یک صورت آن چیزی که از خارج رسیده است بیگانه و اجنبی خوانده میشود و پذیرش آن بر خلاف اصول ملیت شناخته میشود و احیانا پذیرش آن نوعی تغییر ملیت به شمار میآید که آن چیز رنگ یک ملت بالخصوص داشته باشد و از شعارهای یک ملت بیگانه باشد . بدیهی است که در این صورت اگر ملتی شعار ملت دیگر را بپذیرد و رنگ آن ملت را به خود بگیرد ، بر خلاف اصول ملیت