خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٨
او زحمت و دردسر فراهم میکرده است .
بیهقی مینویسد اوتالی بوعلی بود اما در خلق ضیقی داشت و در تعلیم و
تصنیف ضنتی . . . روزی به حضرت شهاب الاسلام ، الوزیر عبدالرزاق بن
الفقیه درآمد وامام القراء ابوالحسین الغزالی حاضر بود ، در اختلاف قراء
درباره آیتی بحث رفت چون امام ( خیام ) حاضر شد شهابالاسلام گفت علی
الخبیر سقطنا . . . او وجوه اختلاف قراء بیان کرد و هر وجهی ( را ) علتی
بگفت ، پس امام ابوالفخر گفت کثرالله مثلک فی العلماء ) [١] .
تاریخ تولدش معلوم نیست ، تاریخ وفاتش را ٥١٧ و ٥٢٦ گفتهاند . قدر
مسلم اینست که عمر طویل کرده ( در حدود نود سال ) [٢] اما اینکه محضر
درس بوعلی را درک کرده باشد ، بسیار بعید است . اگر او بوعلی را (
معلم ) خود میخواند از آن جهت است که شاگرد مکتب بوعلی است ، نه
شاگرد شخص او . و علیالظاهر نزد شاگردان بوعلی تحصیل کرده است .
٤ - ابوحامد ، محمدبن محمدبن محمدبن احمد غزالی طوسی . اگر چه او را در
ردیف فلاسفه به معنی مصطلح شمردن صحیح نیست ، او خود را فیلسوف
نمیشمارد بلکه مخالف فلسفه و فلاسفه مخصوصا ابن سینا است و فلسفه را نزد
استاد نخوانده بلکه سه سال بمطالعه فلسفه پرداخته سپس کتاب مقاصد
الفلاسفه را نوشته و بعد تهافت الفلاسفه را که از کتب مهم دوره اسلامی
است .
ضد فلسفه در جهان اسلام زیاد بودهاند ، اما هیچکس بقدرت غزالی نبوده
است ، اگر به فاصله کمی افرادی نظیر سهروردی و خواجه نصیرالدین ظهور
نکرده بودند غزالی بساط فلسفه را برچیده بود [٣] .
[١] ترجمه تتمه صوان الحکمة صفحه ٧١ - . ٧٢ [٢] مقالات و بررسیها دفتر پنجم و ششم صفحه . ٢٤٢ [٣] برای اطلاع از تاریخ و اندیشه غزالی رجوع شود به کتاب غزالی نامه آقای جلال همائی و کتاب فرار از مدرسه آقای دکتر عبدالحسین زرین کوب استادان دانشگاه تهران .